De Zwolsche baan (Emplacement station Zwolle medio jaren 50)

[Blausee-Mitholz]

Op film lijkt het erger dan als je de treinen in het echt ziet rijden.
Ik had gisteren bij bezoek niet de indruk dat ze  echte te hard reden.

Mvg Johan

[VAM65]

Nou, als je bijvoorbeeld die losse diesellok door het station heen ziet razen.....

[AlbertG]

De Zwolsche baan in Rocrail

Inleiding
Tijdens de revisie van de Zwolsche baan heeft het team besloten over te stappen van Koploper naar Rocrail. Tijdens de open dag in mei 2024 hebben we laten zien dat we een klein deel van de baan vrij snel operationeel konden krijgen met Rocrail.
De foto’s en een video vind je hier: https://forum.beneluxspoor.net/index.php?topic=111640.msg3222475890#msg3222475890
De hele baan is inmiddels ingevoerd en Rocrail is op een aantal onderdelen aangepast waardoor onder andere het testen van de rijwegen en het aansturen van de relais die de wisselstraten van rijstroom voorzien een stuk eenvoudiger is geworden.
In een aantal artikelen wordt hieronder de implementatie van de Zwolsche baan in Rocrail beschreven. Van de lezer wordt basiskennis verwacht van de werking van Rocrail, zoals het aanmaken van een nieuwe werkruimte en het invoeren van een baanplan.
Heb je deze kennis niet en wil je weten hoe dat werkt, bekijk dan deze video: https://youtu.be/X_qW8xk9gO8?si=NGXsv9iSiHK23zg9

Rocrail eigenschappen  menu Bestand - Rocrail eigenschappen - tabblad Auto
Omdat de baan wordt aangestuurd met het Dinamo systeem moet in het menu Bestand - Rocrail eigenschappen – tabblad Algemeen onder Blok de optie ‘Link analoge blokken’ worden geactiveerd.


De centrale menu Bestand - Rocrail eigenschappen - tabblad Centrale
De toe te voegen centrale heet ‘dinamo’ en deze naam is ook ingevoerd als ‘Interface ID’ (IID).
De baudrate staat vast op 19200. De centrale is via een USB kabel aangesloten op COM4.
(NB: Rico had dat al een keer uitgelegd dus ik heb de afbeelding hier niet herhaald, zie https://forum.beneluxspoor.net/index.php?topic=111640.msg3222507207#msg3222507207)

[AlbertG]

Het baanplan
Het baanplan is ingevoerd op basis van een bestaande tekening. Hieronder zie je een deel van deze tekening waarbij de bloknummers in de gele blokje staan.


Omdat we beschikken over 2 identieke monitoren is het baanplan in Rocrail verdeeld over een deel ‘Station-Zwolle-links’ en ‘Station-Zwolle-rechts’. Op deze manier is het baanplan goed zichtbaar op de monitor.
Deze indeling is mogelijk door bij het menu Bestand – Rocview eigenschappen – tabblad Algemeen onder Spoorplan weergave te kiezen voor ‘Multi venster overzicht (AUI)’ en Rocrail opnieuw op te starten.
Waar van toepassing is met het symbool voor de rijrichting aangegeven dat sporen in 1 richting bereden worden. Op die plaatsen genereert Rocrail ook maar in 1 richting een rijweg.
Een aantal wissels is in het baanplan voorzien van een achtergrondkleur, blauw, groen of grijs. Dit wordt uitgelegd bij het onderdeel ‘Wisselstraten van rijstroom voorzien met relais’.

Hieronder het baanplan in Rocrail, dat dus in werkelijkheid over 2 monitoren is verdeeld.


De blokken
De benaming van de blokken is overgenomen van bovengenoemde tekening. Dat geldt ook voor de aansluiting van de blokken op de TM-H / CD16. De Dinamo bloknumming begint bij 0 (nul) en dat is in Rocrail ook zo. Bij de nummering van de blokken zijn we begonnen bij bk01. In Rocrail is blok bk01 aangesloten op poort 0 van Dinamo.
Dit wordt ingegeven bij de blokeigenschappen, tabblad ‘Blokgestuurd’, in het veld ‘Poort’.

De nummering van de blokken en poorten is opeenvolgend. Per TM-H zijn er 8 poorten. De poorten worden in Dimamo per TM-H genummerd van 0 tot en met 7. Elke TM-H heeft een uniek adres.
Op het moment van schrijven zijn er 7 TM-H’s aangesloten, in totaal dus 56 poorten. Daarvan worden er 46 benut.
In Rocrail loopt de nummering gewoon door van 0 tot en met 55. Poort 0 op de tweede TM-H is dan poort 8 in Rocrail.

In onderstaande afbeelding zie je de blokeigenschappen, tabblad Blokgestuurd van blok bk09. De opties 'Vrij geven', en 'Gekoppelde blokken' moeten beide geactiveerd zijn bij het Dinamo systeem.
De optie 'Reset' is optioneel waarvan we in de praktijk nog moeten testen of, en waar deze optie geactiveerd moet worden.

Alleen het veld 'Poort' wordt gebruikt, waarbij blok BK09 aangesloten is op poort 8, dat is dus poort 0 op de tweede TM-H.
[/url]

[AlbertG]

De wissels
De wissels worden aangestuurd met een PM32. In elke kast zit 1 PM32. Elke PM32 heeft (via dipswitches) een uniek adres, in dit geval van 0 (kast 1) tot en met 2 (kast 3). In Rocrail begint de nummering bij 1, dit zie je straks terug bij het adresseren van het wissel.

De wissels worden niet rechtstreeks aangestuurd door de PM32 maar via zogenaamde MDDEC's. Op elke MDDEC kun je 8 wisselspoelen aansluiten. In kast 1 (zie schema hieronder) zijn 6 MDDEC's aangesloten zodat we met 1 PM32 hier 48 wisselspoelen kunnen aansturen.



In de afbeelding zie je linksonder de 6 MDDEC's, ieder met een andere kleur, en hoe deze met elkaar zijn verbonden. Bij elke MDDEC zijn de adressen van de aangesloten wissels weergegeven. De rode adressen zijn nog beschikbaar voor toekomstige uitbreidingen.
In de onderste balk met de aanduiding PS0..7 en PD0..15 zie je hoe ze op de PM32 zijn aangesloten. Voor de details verwijs ik naar de Dinamo handleidingen van de MDDEC en de PM32.

De wissels die op de MDDEC zijn aangesloten hebben dezelfde kleur en worden aangeduid met de letter W en het adres van dat wissel op de MDDEC. Op deze manier is duidelijk welke wissel waar zit aangesloten en wat het adres van dit wissel moet zijn. Het oude (Koploper) adres staat telkens onderin het rechthoekje voor elk wissel. Bij het invoeren van het baanplan in Rocrail is voor de benaming dit Koploper adres aangehouden. De naam moet dus per wissel worden aangepast nu duidelijk is wat het nieuwe adres is.
Een Engels wissel heeft 2 adressen, 1 voor elke spoel. Bijvoorbeeld W13/14

Als voorbeeld neem ik het wissel met de naam W35, rechts van de blokken 4 en 5 (links op de tekening, net boven de MDDEC's). De naam van het wissel is overgenomen in Rocrail op het tabblad Algemeen.
Het wisseladres is ingevuld op het tabblad Interface.
In het veld 'Adres' komt het unieke adres van de PM32 te staan, in dit geval dus 1. In het veld 'Poort' komt dan het adres te staan zoals dat volgt uit de aansluiting op de MMDDEC's. Wissel W35 zit dus op de grijze MDDEC6, linksonder. De schakeltijd kan eventueel per wissel worden ingevuld, hier is dat 500ms en de optie 'Accessoires' blijft geactiveerd.



Bij een Engels wissel moeten op het tabblad Interface natuurlijk 2 adressen worden ingevoerd, zie als voorbeeld hieronder het (oranje gekleurde) wissel W13/14

[Eric v C]

Indrukwekkend Albert, 

Ik moet maar weer eens op een Open Dag komen kijken in Zwolle naar de vorderingen 

[AlbertG]

Dank je Eric. Je bent van harte welkom.
Er zal in het najaar vast wel weer een open dag georganiseerd worden. Concrete plannen zijn er nog niet.

[AlbertG]

De revisie van de Zwolsche baan vordert gestaag.

Na het aansluiten van de bekabeling van de spoorbanen op de apparatuur in de 3 besturingskasten van het Dinamo systeem, zoals weergegeven in het voorgaande verslag is de Zwolsche baan weer aardig berijdbaar. Tenminste als we handmatig de wissels in de goede stand zetten.
Het volgende project is dan ook het aansluiten van de wissels en daar waar nodig het reviseren en/of vervangen van wissels.
De Zwolsche baan, althans het geautomatiseerde deel, bevat ca. 80 wissels, waarvan 23 Engelse wissels. De baan is bijna 50 jaar oud en de besturing van de wissels en de wissels zelf bevatten veel mankementen.
Voor de Engelse wissels passen we boosters (extra vermogen voor de puls aansturing) toe om er zeker van te zijn dat ze omgaan.
De wissels worden aangestuurd door een PM32. De PM32 kan via een diodematrix (MDDEC) 64 wissels aansturen. In elk van de 3 besturingskasten hebben we 1 PM32 geïnstalleerd, wat vooralsnog voldoende is het aantal aan te sturen wissels.

Het aansturen van de wissels met een PM32
De wissels worden aangestuurd door de PM32. De PM32 is middels de aansluiting K2 aangesloten op de RM-H (RM51) controller.
In onderstaande figuur is het blokschema van de PM 32 weergegeven met daarbij de connector K3.



Met connector K3 worden de wissels aangestuurd
De wissels worden op K3 aangesloten via een diodematrix conform onderstaande figuur.

De spoel voor rechtdoor wordt altijd op een even adernummer van de PS groep aangesloten en de andere spoel op het eerstvolgende oneven nummer. Op die manier kunnen 4 wissels aangesloten worden op de PS groep. De midden aansluiting (PD groep) kan op 16 verschillende posities worden aangesloten, waardoor met de diode matrix (MDDEC) 4x16 = 64 wissels bediend kunnen worden. De PM32 genereert een puls op een van de PS draden (even voor recht door en oneven voor afbuigend), die dan via de midden aftakking (PD draad) geroutineerd wordt waardoor betreffende wissel wordt bekrachtigd.
Het hardware adres is dan 4*<pd> + <ps>/2 + 1
Voorbeeld 1: PD=10, PS=4, adres=4*10 + 4/2 + 1 = 43 (decimaal)
Voorbeeld 2: PD=15, PS=6, adres=4*15 + 6/2  + 1 = 64 (decimaal)

De diode matrix heet MDDEC en is schematisch weergegeven in onderstaande figuur.


Op de schroefaansluiting aan de voorzijde (onderzijde) worden 4 PS aders en 4 PD aders aangesloten. Aan beide zijkanten zitten 4 connectoren met elk 3 schroefaansluitingen (MD 1 tot en met MD8) voor de aansluiting van een wissel met 2 spoelen. In totaal kunnen op 1 MDECC dus 8 wissels worden aangesloten. Een PM32 kan 8 MDDEC’s aansturen, dus 64 wissels. Voor een Engels wissel (met 2 aandrijvingen) zijn 2 aansluitingen op een MDDEC nodig.
De onderste aansluiting is voor de “rechtdoor” spoel, de bovenste aansluiting voor de “afbuigend” spoel en de middelste aansluiting voor de gemeenschappelijke aansluiting van beide spoelen.
NB: In ons systeem beginnen de adressen op 1 in plaats van 0, vandaar dat bij de adresberekening 1 moet worden opgeteld.
In onderstaande figuur is het principeschema van een MDDEC weergegeven.



De 4 PS en PD aders aan de onderkant zijn aan de bovenkant weer beschikbaar.
NB: de telling van de aders aan de onderkant is van binnen naar buiten en aan de bovenkant van buiten naar binnen.

[AlbertG]

De praktische uitvoering
De MDDEC’s worden onder de treinentafel gemonteerd, zoveel mogelijk centraal tussen de aan te sluiten wissels om de bedrading te minimaliseren.
De 8 PS- en de 16 PD uitgangen van de PM32 worden achter de betreffende kast aangesloten op een rangeerstrook  PS(1..4), PD(1..16). Op een MDDEC worden steeds 4 PS aders (PS(1..4) of PS(5..) en 4 PD aders (PD(1..4) of …. of PD(13..16)) aangesloten. Op de MDDEC zijn deze aansluitingen weer aan de bovenkant beschikbaar (zie voorgaande figuur). Of de volgende MDDEC rechtstreeks aangesloten wordt op de rangeerstrook of op één van de voorgaande MDDEC’s is afhankelijk van de minimalisatie van de bekabeling.
Voor de PM32 in kast 1 zijn 6 MDDEC’s geplaatst waarop 19 enkelvoudige wissels en 11 Engelse wissels zijn aangesloten. In totaal 19 + 2 x 11 = 43 adressen. De reserve capaciteit in kast 1 is dan 21 adressen.
In onderstaande figuur is dit schematisch weergegeven.


De kleuren van de MDDEC’s (linksonder in de figuur) komen overeen met de kleuren van de aangesloten wissels. De getallen in de gele blokken geven de geven de nummers weer van betreffende blokken.

De PS(0..3) van de rangeerstrook is aangesloten op MDDEC 1 en van MDDEC 1 weer op MDDEC2 en achtereenvolgens op MDDEC 3 en MDDEC 6. PD(0..3) van de rangeerstrook is aangesloten op MDDEC 1.
De combinatie van PS/PD bepaalt het adres van de wissel.
Adres = (4 x PD + PS/2) +1

Voor de PM32 in kast 2 zijn 4 MDDEC’s geplaatst voor 12 enkelvoudige wissels en voor 9 Engelse wissels gemonteerd onder de treinentafel. Hier is nog een reserve capaciteit van 34 adressen aanwezig.
In onderstaande figuur is de aansturing van de wissels voor kast 2 schematisch weergegeven.



Voor de PM32 in kast 3 zijn 4 MDDEC’s geplaatst voor 19 enkelvoudige wissels en voor 3 Engelse wissels gemonteerd onder de treinentafel. Hier is nog een reserve capaciteit van 39 adressen aanwezig.
In onderstaande figuur is de aansturing van de wissels voor kast 3 schematisch weergegeven.

(Met dank aan Henk Timmerman, de coördinator van de Zwolsche baan, voor het aanleveren van de tekst en de afbeeldingen).

Op zaterdag 9 mei 2026 hebben we weer een open dag. We hopen dan het merendeel van de wissels werkend te hebben zodat we weer meer rijmogelijkheden hebben. Hoever we daar mee komen valt niet te voorspellen. Soms sluiten we een wissel aan en die werkt direct en soms blijkt de aandrijving stuk en moet het betreffende wissel er uit voor reparatie of, als dat niet mogelijk is, vervanging.