BNLS-Werkspoor - Philotrain 870/37-kit NS 2100

[stig]

Zowel in het oude HSM boek van Karskens als Vervlogen stoom word de enkele dom aangeduid als een koperen dom. Daar zit je dan met je messing ding...

Voorts lees ik in het boek van Karskens, dat bij de werkspoormachines de volgende wijzigingen te melden zijn tov. de eerste serie 501-505: Ook voor de wielen van de koppelas is een zandstrooier aangebracht. Tevens bevat de tender een kist met zand voor de vier locomotiefbakken. Maw. losse bakken en geen centrale bak op de ketel. De locomotieven 522 en 523 zijn voorzien van 1 injecteur en een voorwarminrichting. Dat is toch die buis die links onder het frame aangebracht dient te worden? Dat ding erboven, wat was dat ook alweer? Een voedingspomp? Zit die er wel altijd? Maw. af-fabriek hadden de overige Werkspoormachines dus geen voorwarmer? Mede door het door Philotrain meegeleverde HSM nummer van 523, heb ik bij Erwin een bestelling opgegeven voor een nummerplaat 522. (ik *wil* altijd iets anders dan standaard meegeleverd)  De dom schilder ik dan maar bronsgroen mee. En 4 zandstrooiers maken dus.

[sander1985]

Kan je de dom niet verkoperen? Die methode is onlangs hier op het forum langsgekomen en heeft ook in de rail magazine gestaan.

Sander

[stig]

Jaja, dat schijnt te kunnen, maar wat moet het nou zijn. Messing of koper? Was de 2100 een buitenbeentje (ja!)?

[sander1985]

Is er geen foto uit de hsm tijd met een machine met messing dom ernaast? Het lijkt me dat de koperen dom toch wat donkerder moet ogen.

Sander

[stig]

Mij (nog) niet bekend.

[Weerd]

Volgens mij hebben de 2100'en nooit met een messing dom rondgereden.
Het waren stalen geschilderde stoomdommen.

Gerard

[sander1985]

In het 2100-en boek van Paul Henken wordt bij de afwerking en beschildering weer wel gesproken van een gepolijste messing dom (voor de eerste levering althans).

Sander

[stig]

Gerard, de eerste serie 505-505 heeft weldegelijk met iets glimmends rondgereden. Dit is op diverse foto's ook zichtbaar. Maar wat? Messing of koper? Kijk, een foutje in een tekening kan ik me iets bij voorstellen, maar dat Karskens het verschil niet weet tussen koper en messing...

[achterhoek]

In mijn jeugd, zeg maar jaren 60, had ik nog nooit van messing gehoord. In de volksmond bestond koper gewoon in twee kleuren: Rood- en geelkoper. (Dus ook geelkoper is ook koper)
De term messing was een meer technische benaming.
Wellicht kan dit de zaak verklaren


Rob

[St00mboy]

Rob, ik heb dit vrijwel gelijk met jou gemaakt, dus toch maar geplaatst:

Is het niet zo dat messing vroeger in de spreektaal gewoon vaak koper genoemd werd.
Zou het misschien niet zo kunnen zijn dat men een messing dom in de wandelgangen een koperen dom noemde?
Bestonden er eigenlijk wel (rood) koperen doms?
De Engelsen noemen het een Brass Dome, messing dus.

In de jaren 50 hoorde je op straat veel vaker "koper" dan messing, en wij kinderen noemden messing ook gewoon koper, wisten wij veel.
Als mijn moeder "koper" ging poetsen, dan was dat vrijwel altijd messing, maar dat wisten wij toen nog niet.
De toeters van een fanfare heten volgens mij nog steeds koperinstrumenten en die zijn geel, niet rood.
De term "Brass Band" kwam pas veel later.

Leen.

[Ivo tB]

In het 2100 boek van Paul Henken staan de verschillende bouwseries beschreven. Daar leid ik uit af dat alleen de 501-505 een messing of koperen dom hadden. Ik zou gaan voor messing en niet voor koper. En in hetzelfde boek vind je ook foto's van 2100en met een messing dom en een grasgroene zanddom. Maar het nummer 522 of 523 is volgens mij allebei niet te gebruiken met een messing dom.

Over de voorwarmers en pompen moet je nog maar even naar de foto's kijken. Af fabriek was in de jaren 1910-1920 volgens mij een voorwarmer niet standaard.

mvg,
Ivo

[St00mboy]

Volgens Wikipedia werd "feedwater heating", voorverwarmen dus, vanaf ca. 1920 in Engeland gebruikt.
Het zal hier vast niet veel eerder gebruikt zijn.

Leen.

Correctie: de 2100 is volgens Waldorp afkomstig uit Duitsland. Op deze website:

http://www.verkehrswesen-antiquariat.de/suche.php?submit=1&search_mode=detail&autor=&titel=&verlag=&bestellnr=&schlagworte=%22Dampfloktechnik%22&katalog=-1&neuware=-1&page=4

staat in de 7e regel van onderaf in de tekst onder het bovenste boek uit 1914 de vermelding "Knorr Vorwärmer"
Die bestond dus al voor WW1 en zou dus vanaf de eerste lok meegeleverd kunnen zijn.

[TonM]

Daar leid ik uit af dat alleen de 501-505 een messing of koperen dom hadden.

Ter bevestiging van wat Ivo afleidt:
"Over de dom is een gepolijste messing bekleding geplaatst, evenals over de voet van de veiligheid." (Bron: Paul Henken, Stoomlocomotieven HSM 501-535, blz. 34. Dit gedeelte gaat over de eerste levering 501-505.)
"De dombekleding is gemaakt van plaatijzer dat groen geschilderd is." (Henken, blz. 36 over de vervolgleveringen 516-525).

Over de voorwarmers en pompen moet je nog maar even naar de foto's kijken. Af fabriek was in de jaren 1910-1920 volgens mij een voorwarmer niet standaard.

"Als proef zijn de locs 522 en 523 door Werkspoor voorzien van een voorwarmerinstallatie systeem Knorr, bestaande uit een links voor onder de voetplaat aangebrachte ketel met een verwarmd oppervlak van 9,2m² en een hierboven geplaatste voedingspomp.... "(Henkes, blz 36)
"Evenals de 522 en 523 zijn de locomotieven voorzien van een voorwarmerinstallatie, ...."(Henkes, blz 39 over de 526-535).
"Zo kwamen de 506-515 van de fabriek met voorwarmer..... (Henkes, blz 41)

Grtz,
Ton

[St00mboy]

Nog even over de voorverwarmer. In Waldorp staat:  

"De machines hadden oorspronkelijk twee Gresham & Craven injecteurs; de latere machines kregen één injecteur en een voorverwarminrichting. Omstreeks deze tijd kregen overigens alle moderne locomotieven bij alle Nederlandse maatschappijen een voorverwarmer".

Dat klopt met wat Ewout in het andere boek gevonden heeft.

Leen.

[TonM]

@Stig,

Op blz. 36 van het boek van Henkes staat een prachtige fabrieksfoto van de 523, waarop een hoop details goed te zien zijn. De 522 zal daar niet van afwijken.

Grtz,
Ton