Bouwbeschrijving mat' 54 hondekop ElD-4 van FRIE

[Rob Bennis]

Als ik zeg plan F of mat' 54 dan gaat er niet bij iedereen een belletje rinkelen, maar als ik zeg een hondekop dan zie je blik van herkenning bij iedereen. Door diverse leveranciers in model geleverd. De laatste in de rij was Artitec met het vierwagenstel plan Q die hem in diverse kleurtjes heeft uitgebracht.
Mijn eerste aanraking met de modeluitvoering was de Trix Express uitvoering die mijn vader in zijn bezit had. Een massief lomp ding met hele dikke wielen, maar wel die karakteristieke neus. Later kwam Lima met een viertje. Dat was wat bijzonders maar wel met de typisch Lima eigenschappen. Daarop haakte Mastica met zijn ombouwsets in voor alle uitvoeringen. Voor een hoop mensen het begin om zelf een eigen trein te maken. Bij velen ligt nog waarschijnlijk delen van die setjes in een rommeldoos. Ik heb ook nog een schoenendoos liggen, vol met zijwanden deuren en raampjes. Doe er niets meer mee. Heb indertijd, ik dacht in de jaren tachtig, vaak verlekkerd gekeken in de vitrine van De Groot in Amstelveen waar diverse gebouwde uitvoeringen van Holland Train stonden te pronken. Holland Train was een samenwerking tussen De Groot en een bouwer van wie ik de naam niet meer weet. Dan nog THS in Haarlem waar je allerlei onderdelen voor de zelfbouwer kon vinden. Zo is het bij mij begonnen, het modelbouwvirus.

Hier nog een paar foto's van de karakteristieke neus in diverse kleuren.
Als eerste de oorspronkelijke uitvoering groen met rode biezen en een bloedneus


Beeldbank Utrechts Archief.

Dan een met een proef snor

Beeldbank Utrechts Archief.

Een groene met zandgele biezen en dito snor

Beeldbank Utrechts Archief.

En dan een die de grote vergeler heeft gezien

Beeldbank Utrechts Archief.

Recent benaderde Erwin Frick (FRIE) mij, toen hij zich aan het vervelen was in een hotel in Amerika, dat hij bezig was om een plan F vierwagenstel te tekenen voor geëtste messing kappen. Of ik belangstelling had? Tegen zoiets zeg je geen nee natuurlijk. Dus na een lange periode wachten kwamen de messing kappen bij mij aan. Hier heb je ze.



En dit zijn de zijwand versterkingen, de kopschotten en de dakgoten. Ik kwam er later achter dat één van kopschotten met de verschoven deur gespiegeld had moeten zijn.



De leverancier voor de aandrijving, onderstellen, koppelingen en de neuzen is de Piko HK.

De bouw gaat weer beginnen.

Rob

[puntenglijder]

Mooi project Rob.

Ik volg je weer.

Kees.

[defender]

Leuk! Ben benieuwd! Vind de kleurstelling met groen met bloedneus altijd nog de mooiste, weet jij al welke kleurstelling deze wordt?

Mvg Koen

[M. Ardon]

Wat zijn de verschillen tussen plan F zoals jij hem gaat bouwen en plan Q van Artitec?
Alleen het toiletraam in de A-bak lijkt anders te zijn.

MVG Martijn.

[Casmir]

Ik denk  draairamen ipv schuiframen

[Rob Bennis]

@Koen,
De groene met rode biezen is zeker leuk, maar ik heb er al genoeg andere treinstellen in die kleuren. Ik vind zelf de gele veel leuker, ook vanwege mijn herinneringen aan de vitrine van De Groot in Amstelveen waar ik regelmatig vette vingers op de ruit heb geplaatst 
Ik heb dus een Piko HK opgeduikeld, een gele uit een startset want die heeft een derde pit  wat die andere gele niet heeft.

@Martijn,
De verschillen tussen de plan F en de plan Q waren groot, de neus was het zelfde. Het meest opvallende waren de ramen, draairamen voor de plan F en schuiframen in plan Q. Kijk maar


Beeldbank Utrechts Archief


Beeldbank Utrechts Archief

Ander verschillen was bijvoorbeeld de daken, plan F had een glad dak met stroomlijn kano's en plan Q een geribbeld dak met stroomafnemers op klossen.
Iets wat je niet zag maar wel bepalend was voor de levensloop van de stellen was dat plan F met asbest was geïsoleerd en plan Q met glaswol. De asbeststellen zijn wel geel geworden maar het interieur in niet omgebouwd naar de coach indeling, een enkele uitzondering daar gelaten. Ze zijn ook met voorrang gesloopt vanwege het asbest. Daarom is er ook geen een bewaard gebleven.

Rob

[M. Ardon]

Bedankt voor de uitleg Rob,
Dit had ik zo snel niet in de boeken terug gevonden.
Ben weer benieuwd naar de bouw. Erg waardevol hoe jij dit steeds omschrijft als je bezig bent.
Ook deze ga ik zeker weer volgen.

MVG Martijn.

[Rob Bennis]

Goed we gaan de eerste bak in elkaar te zetten. Ik heb gekozen voor de Br, waarom? Ik had op dat moment nog geen gele Piko HK met derde pit in mijn voorraad.
Hier heb je de kale bak.



Als eerste de kopschotten er in solderen. Om dat netjes en haaks in elkaar te krijgen maak ik gebruik van mijn soldeermal. Deze bestaat uit blok hout met een breedte die gelijk is aan een kopschot. Dit blokje hout op een plankje geschroefd om de kap hier vlak en haaks op vast te kunnen zetten. Je kan dan de kap er op plaatsen en vastklemmen. Het kopschot kan er dan zo in plaatsen en als het goed is geen grote kieren te zien. Anders de rondte van het dak bij buigen.
Dan de soldeerbrander er overheen en de naad netjes dicht laten vloeien.
De volgende stap zijn de verstevigingsstrippen die aan de binnenkant komen. Je moet de lengte aanpassen aan de beschikbare binnenruimte. Dit doe je met de soldeerbrander en soldeerverf. Je smeert de strip in met soldeerverf en plaatst deze op de juiste kant aan de binnenzijde van de kap. Ik zet ze vervolgens met knijpers vast. vervolgens begin ik in het midden met de brander en werk naar beide uiteindes toe. Dit doe je om vervormingen door uitzetting te voorkomen.
Dan nog een laatste ding er aan solderen, de dakgoten. De stroomlijners hadden geen dakgoten, bij de hondekoppen zijn ze er op teruggekomen. Erwin heeft daarvoor strippen geleverd. Erwin had bedoeld dat deze plat op het dak gesoldeerd zouden worden. Ik vond dat niet mooi want oogt te massief. Dus ik heb ze op hun kant vast gesoldeerd. Om deze goed uitgelijnd te krijgen heb ik ook hier een malletje gemaakt dat past tussen de stripjes. Het solderen ook hier weer met soldeerverf.



Hier zie je het resultaat met de overige dak details. De halve torpedo's komen van een Mastica plan E dak detail setje. De dakluiken voor de waterreservoirs waren etsdelen die op een plaatje kunststof gelijmd zijn voor meer reliëf. Het dakluik boven de keuken is twee keer zo groot want daar zitten twee waterbakken onder, een met koud water en een met warm water.
Dan nog de nodige dakleidingen één voor de ATB kabels en één voor de centrale deursluiting.



Dan nog een grappig detail, ik vond een foto van de buitenkant van de keuken. Daar zat i.p.v. twee torpedo ventilatoren, één torpedo ventilator en één roterende ventilator. En die zat in het plan E setje! Ik weet niet of er meerdere treinstellen hiermee waren voorzien maar ik vond het een grappig detail.



Beeldbank NVBS
Beschrijving: De overgang van het A-rijtuig met het B-rijtuig met keukenafdeling van plan P mat '54 hondekop vierrijtuigtreinstel NS 1790 in de intercity kleuren naast de goederenloods van Enschede.
Fotograaf: NN01
Datum: 15-07-1986
Locatie: Nederland, Enschede

Rob

[1200blauw]

Maar die laatste foto is toch een Plan P en geen Plan F? Of maakt dat niet uit?
Anyway, benieuwd hoe het verder gaat

[puntenglijder]

Wat ook opvalt Rob, is dat de vorm van het raam anders is.

Plan Q heeft hoekerige ramen aan de boven zijde, terwijl plan F ronder zijn.

Kees.

[Rob Bennis]

Ik weet dat dit een plan P is, maar ik vond de ventilator zo leuk 
En dat dit ook op andere keukens is toegepast zou zo maar kunnen 

Rob

[GerardvV]

Kan ook op plan F  , hier op 1737 op 21 februari 1977.
770221 53-08a Den Haag by Gerard van Vliet, on Flickr
De Br-bak  van NS treinstel grote coach 1737,
Den Haag HS,
21 februari 1977.

[GerardvV]

nog een betere plaat gevonden nu van de Br 1741;
770309 52-8a Amersfoort by Gerard van Vliet, on Flickr
NS mat'54 1741, grote coach, Br bak,
Amersfoort,
09 maart 1977.

[Rob Bennis]

Gerard,
Bedankt voor de foto's  Het was dus vaker gedaan en dus ook bij plan F.
Inspiratie voor andere mensen die dit ding willen bouwen.

Rob

[Rob Bennis]

Na het proefdraaien met de Br bak ben ik begonnen met de BDk. Ik gebruik daar de ABDk bak van Piko voor. Het onderstel met de aandrijving gebruik ik en de neus.
De messing kap is weer hetzelfde als de Br, Kopschot er in solderen m.b.v. de mal. Daarna de versterkingsstrips aan de binnenkant aanbrengen. Bij de bagagedeur de stootstrip er op solderen en als laatste de regengoten.
De Piko neus gaan we nu voorbereiden voor transplantatie. Ik verwijder alle lichtgeleiders en ruiten. Voorzichtig loswrikken want ze zijn vaak verlijmd. Kennelijk is de lijm duur want het is spaarzaam gedaan en laat makkelijk los met wat voorzichtig geweld 
Dan een aantal gebreken aan de Piko neus oplossen. De naad wegwerken was niet al te moeilijk, een kwestie van de lipjes haaksmaken en wat versmallen. De naad is dan nog maar een dun streepje. De neus lijm ik nu vast aan de kap en is met wat plamuur glad te krijgen. Minder moeilijk dan ik dacht. Dan het andere punt, de kleine zijraampjes. Ik heb ze gewoon wat uitgevijld en daarmee breder gemaakt. Op het transparante deel laat ik deze twee raampjes vervallen en vervang dit door een los stukje transparant dat ik op maat vijl.
Nu nog de neus er af zagen, niet direct achter de deur maar 4 mm verder. Je moet dan dit uitstekende deel dunner vijlen zodat de overgang messing kap en de neus strak is.







De kap heb nu op het Piko onderstel geplaatst om de aanpassingen van de schorten te bekijken. N.l. de instapdeur moet verplaats worden. Ook een aanpassing zijn de ventilatieroosters van de tractie installatie. Die oogst ik van een Bk onderstel dat ik extra heb besteld bij Piko.





Rob