Pulsbreedteregelaar aansluiten op DC i.p.v. AC

[Herb73]

Goedemiddag, analoge modelspoorders,


Sinds ruim 30 jaar gebruik ik PWM (of PBM, in correct afgekort Nederlands) rijregelaars voor de aansturing van locs, vanwege de uitmuntende langzaam rij-eigenschappen (mits de gebruikte e-motor van acceptabele kwaliteit is).
Ik heb een soort fetish ontwikkeld voor zeer langzaam rijden, rangeren en aankoppelen; dan komt PBM goed van pas.

Met name over de Gaugemaster GMC-HH ben ik enthousiast (zie afbeelding). Deze dient - volgens de instructies - te worden aangesloten op 16V wisselspanning.

https://images.beneluxspoor.net/bnls_2024/GMC-HH-65d1eef4ad9c5.pdf

De laatste tijd heb ik echter regelmatig problemen ondervonden met recente "DCC ready" locomotieven. De locs maakten een hoogfrequent geluid en werden totaal onhandelbaar; van een mooi regelgedrag was geen sprake meer. De analoge uitvoeringen hebben - zoals bekend - een brugstekker i.p.v. een decoder. Deze brugstekkers hebben tegenwoordig vaak een geïntegreerde gelijkrichter. Sommige "DCC ready" locs hebben geen gelijkrichter in de brugstekker, hiermee had ik geen van de beschreven problemen.

Ik heb zowel Roco, Brawa, Jägerndorfer als Gaugemaster (de fabrikant van de PBM regelaar) gevraagd of zij meer over dit fenomeen wisten te vertellen. De treinfabrikanten blonken uit in vaagheid, wel enigszins begrijpelijk; de ene rijregelaar is de andere niet. Gaugemaster opperde dat de gelijkrichters van de brugstekker in de loc en die in de rijregelaar (van AC-voeding naar DC-rijspanning heb je een gelijkrichter nodig) mogelijk met elkaar in conflict komen.

"Jammer dan", dacht ik in eerste instantie, "niks aan te doen".
Ik ben zelf meer mechanisch (Werktuigbouwkunde) dan elektrotechnisch onderlegd en ben me gaan verdiepen in de werking van gelijkrichters. Bij wijze van test heb ik toen de rijregelaar eens op (variabele) 12V gelijkspanning aangesloten, i.p.v. de voorgeschreven wisselspanning. Ik kon niet echt een technisch bezwaar verzinnen en als het problemen geeft, merk je het snel genoeg - al dan niet door een rookwolkje o.i.d.  . In het ergste geval zou ik de rijregelaar moeten vervangen, maar - zoals gezegd - meer dan 30 jaar oud, dus wat zou het...

Resultaat: PROBLEEM OPGELOST 

Al m'n "DCC ready" locs functioneren nu onberispelijk met PBM, dus ook op zeer lage snelheid en zonder rare bijgeluiden; precies zoals alle oudere locs uit het pre-digitale tijdperk. Door aansluiting op gelijkspanning zet je de gelijkrichter in de rijregelaar min of meer buiten spel. Hierdoor kan die dus ook niet meer in conflict komen met de gelijkrichter in de brugstekker van een loc. Het vreemde is dat Gaugemaster er notabene op wijst, dat deze rijregelaar met sommige "DCC ready"  locs problemen kan geven m.b.t. rijgedrag. Ik heb ze dan ook over mijn recente ervaringen ingelicht (misschien krijg ik nog antwoord...).

Wellicht wisten anderen dit al lang, maar ik kon er op het forum en elders op internet weinig tot niets over terugvinden; voor mij was het een leerzame ervaring, die ik graag wilde delen, aangezien andere analoogrijders mogelijk dezelfde problemen hebben.

Grappige bijkomstigheid: als je een variabele gelijkspanning gebruikt, kun je de topsnelheid begrenzen en werkt de PBM nog wat nauwkeuriger - mocht dat nodig zijn.

[Klaas Zondervan]

De regelaar die je laat zien is een feedback controller. Dat betekent dat hij uit de motor informatie terugkrijgt over de werkelijke snelheid. Als er een decoder tussen zit komt die informatie niet door.

Locs met een decoder reageren sowieso slecht op PWM. Vanwege de golfvorm kan de decoder denken dat het digitaal is, maar hij snapt niks van het protocol.

Wat versta je onder DCC ready? Is dat voorbereid voor DCC, of voorzien van een decoder?

In de handleiding van de regelaar kan ik ook niet zien waarom er AC in zou moeten.

[Herb73]

Als ik Roco mag geloven, werkt het als volgt:

"DCC ready" is voorbereid op digitaal, dus mét interface, maar zonder decoder. In plaats van een decoder wordt dan een brugstekker gebruikt, te vervangen door een decoder wanneer men de loc achteraf wil digitaliseren.

[Klaas Zondervan]

Dat bedoel ik. Je hebt het over DCC ready, dat betekent voor mij dat er een brugstekker in zit. Maar de gelijkrichters die eventueel op de brugstekker zitten dienen alleen voor de verlichting. De motor zit dan direct aan de railvoeding.
De verlichting kan er wel voor zorgen dat de feedback functie niet goed werkt.
Hoe het kan dat het ineens wel goed werkt als je dat ding met DC gaat voeden is mij een raadsel.

[Herb73]

Dat is inderdaad wel typisch dan.

Weet je heel zeker dat de motor direct aan de railvoeding zit bij "DCC ready"? Ik betwijfel het, want zonder gemonteerde brugstekker zit er totaal geen leven in... (althans, niet bij mijn Roco locs met interface.

[Klaas Zondervan]

Logisch, want de brugstekker zorgt er juist voor dat de motor aan de railvoeding zit. Zonder die stekker zit alles los van elkaar.

[Herb73]

Hoe het ook zij, m'n nieuwe ÖBB (Zweedse Rc 2) Rh 1043 van Roco is in ieder geval van een onhandelbare puber getransformeerd tot het spreekwoordelijke zonnetje in huis, inclusief witte en rode LED verlichting...



Nou alleen die sneeuw nog...