Gooische Stoomtram hoofdwerkplaats

[MathynK]

Het zaadje werd in 2018 geplant toen ik van de Tramfabriek de GS16/18 heb gebouwd: https://forum.beneluxspoor.net/index.php?topic=87068.msg3221995792#msg3221995792
De interesse in de Gooische Stoomtram is daarna alleen maar gegroeid. Door een wens om voor mijn locje een aantal rijtuigen te bouwen ben ik steeds verder in de geschiedenis gedoken en heb ik uiteindelijk ontdekt hoe ontzettend interessant het verhaal van één van Nederlands oudste tram maatschappijen is. Het verhaal begint in 1881 wanneer een ambitieuze maatschappij start met een tram exploitatie tussen Amsterdam en het Gooi. Dat groeide uit tot een uitgebreid netwerk tussen Amsterdam, Muiden en Het Gooi met onder andere stations in Laren, Blaricum, en......Huizen. Het dorp waar ik woon. De maatschappij is in 1947 onder de zware druk van de concurrerende bussen opgeheven. In feite was er toen nog weinig over van de Gooische Tramweg Maatschappij, die toen al op was gegaan in de NBM.

Ik ben hier niet van plan om een geschiedenis college te houden, maar om jullie mee te nemen in de bouwsels voor De Gooische. Dat zal geen heel vlot verhaal gaan worden, maar zo nu en dan een update. Ik bouw momenteel aan een drietal modellen en in de toekomst komen daar natuurlijk nog nieuwe modellen bij. Het is redelijk ambitieus, maar daar neem ik ook de tijd voor. Het doel is om een aantal rijtuigseries in model te ontwikkelen in messing en zijdelings een modulebaan te gaan bouwen. De locs verzamel ik met de prachtige producties van Tramfabriek en Werps. Ik heb voor de modulebaan een enorme inspiratiebron bij forumgenoot Geert (gdh) die op eenzelfde manier prachtige modules van de NTM bouwt: https://forum.beneluxspoor.net/index.php?topic=104728.msg3222346838#msg3222346838

Het begon dus met deze:

.

Ik noem dit gemakshalve even een 'grote' Henschel. De 16-18 kwamen in 1921 in dienst.
Het begon in 1881 met veel kleinere Henschels. Deze locs waren een stuk primitiever en kleiner. De GS1-16 vormde ook gelijk een zeer grote groep tramlocomotieven. Veel te veel voor een beginnende maatschappij. Daarom werd er in 1898 al een aantal verkocht aan de NTM. De NTM had al zuster locomotieven die sterk op de GS Henschel leken. De overgebleven locjes zijn in 1927 uit dienst gegaan.
De GS1-16 dus. In 1881 een kale kast zonder ramen waar de machinist werd blootgesteld aan alle weersinvloeden. Na ongeveer 10 jaar werden er aan de voorzijde en achterzijde ramen geplaatst om iets meer bescherming te bieden. Vanaf 1899 kwam er ook een stoombel op het dak. Het doel is om beide uitvoeringen te bouwen.

De bouw begint bij de kap. Ik kon gelukkig een mal lenen om de kap goed te vouwen. Dit luistert heel nauw. Tussendoor gebruikte ik beide delen van de voetplaat om te controleren of het goed ging. Ik bouw geen kit, maar met restanten probeer ik tot een compleet model te komen.





Na het vouwen kunnen de twee delen van de voetplaat erin gesoldeerd worden. Dit wordt gepositioneerd door de gaten in de schortplaten goed uit te lijnen.





De ketel bestaat uit vijf onderdelen. Deze zitten in een mum van tijd in elkaar. Daarna is de loc in hoofdlijnen al heel herkenbaar.





Volgende stap is het dak en de aandrijving.
Wordt vervolgd.

Groet, Mathyn

[Dave.......]

Leuk!

[Ronald Halma]

 

[Rob Bennis]

Mathyn,

Wat mij niet helemaal duidelijk is hoe je aan het kit bent gekomenn?

En de Gooische heeft zeker ook mijn belangstelling.

Rob

[gdh]

Leuk Mathyn! (ook om te lezen dat mijn project een inspiratiebron is).

In de historie van de NTM wordt de Gooische stoomtram zo nu en dan ook genoemd.
Eerst zijn er inderdaad kleine Henschels van de Gooische naar de NTM gegaan.
In 1940 zijn er weer drie grote Henschels (45,47en 50) door de NTM aan de Gooische verhuurd.

Je zult merken als je er eenmaal aan mee bezig bent, dat er steeds meer informatie boven komt. Helemaal als je iets met de historie van je eigen woonplaats nabouwt.
Ik ga dit topic zeker volgen en ben ook benieuwd naar de vorderingen van de kleine Henschel. Dit ziet er al goed uit! 

[MathynK]

Er is inderdaad behoorlijk wat overlap met de NTM, Geert. Daarnaast ook met de NZH. Je ziet dat er behoorlijk wat materieel over en weer is gegaan. Dat maakt het des te leuker!
De tijd zal het leren welke modellen er in H0 gaan komen. In plat messing liggen hier nog een kit van de GS16-18 van Sven om een loc met spoorbuffers en schroefkoppeling te maken en een 8100 van Werps met ingekorte schoorsteen. Op het wensenlijstje staan nog de Werps NTM29-50 en de gehuurde WSM kastenloc. Wie weet, ooit...
Voor mijn eigen bouwsels wil ik in eerste instantie aan deze beginnen. Het uittekenen van de etsplaat staat voor dit jaar op het programma en de bouwtekening heb ik al digitaal:



Nu nog achterhalen welke kleur het heeft gehad. Bruin? Goederen grijs? De tijd zal het leren. Er bestaat een oud model van (ik dacht) Sabro. Die is bruin. Ik wil hem zelf gaan maken, want de PD mag in ieder geval niet ontbreken in de collectie. Bovendien is het een redelijke recht toe recht aan wagen waardoor ik op die manier het uittekenen en etsen wat beter in de vingers kan gaan krijgen. Nu is het 2D tekenen geen probleem voor mij. De leukste uitdaging zit in het uittekenen van de 3D modellen voor gietonderdelen. Mooie uitdaging. Jammer dat die niet bij de NTM heeft gereden

Rob, het is geen kit. (helaas). Ik heb de oude ets restanten van een dierbare modelbouwvriend overgenomen om er wat moois van te maken. Losse onderdelen zoals remslangen en beker koppeling haal ik bij Werps op de beurs. Aandrijving is van de Tramfabriek. Daar kom ik nog op terug.
------------------------------------------------------------------



Dan ga ik door naar het dak. Dit bestaat uit verrassend veel onderdeeltjes. Het dak heeft een basisplaat met daarop een sterker gebogen plat dak. Daarop komt weer een extra dakje dat de waterbak imiteert. Een en ander wordt door spantjes op zijn plek gezet.



In totaal plaats je drie lagen op elkaar.



Eerst proefpassing.



En met schoorsteen erop. Smoelt al goed zo. Het lijkt heel wat, maar het is een onwijs klein ding. De GS16 is nog een grote loc naast deze.
Achteraf wil ik het dak aan de onderzijde nog open slijpen. Zo kan ik alle soldeer resten (zuren) goed weg wassen en daarna wil ik alle holtes vullen met lood. Onder het dak liep de waterbak nog iets door. Een extra plaatje lood sluit de onderzijde dan weer af.

Groet, Mathyn

PS: ik verzamel ook een fysiek archief van oude foto's (en digitaal). Mocht iemand een keer een tip hebben dan sta ik daar altijd voor open!

[skiptram]

Nu nog achterhalen welke kleur het heeft gehad. Bruin? Goederen grijs? De tijd zal het leren. Er bestaat een oud model van (ik dacht) Sabro. Die is bruin.

[MathynK]

Die inderdaad! Sabro toch?

[skiptram]

Dat klopt. Gr. Paul

[Te 2/2]

De maatschappij is in 1947 onder de zware druk van de concurrerende bussen opgeheven. In feite was er toen nog weinig over van de Gooische Tramweg Maatschappij, die toen al op was gegaan in de NBM.

Jeugdherinneringen. Ik woonde in Bussum. De maatschappij werd opgeheven 7 jaar voordat ik werd geboren.
Desondanks, ik was 5, toen er nog steeds op het perron een afslag was naar de Gooise Tram rails, langs de kwekerij van toenmalig Mauritz. ik heb nooit geweten waar de hoofdwerkplaats was, eigenlijk dacht ik in Amsterdam, naast een  tegenwoordige Vomar vestiging. Want daar staat het nog steeds met grote letters op de gevel.

Ik heb er een boekje van, maar weet er weinig van. De tram ging van Amsterdam (nu naast Vomar Middenweg), via Diemen, Muiden, Muiderberg, Naarden, naar Bussum, en vandaar naar al die plekken die je noemt.
Kortom, dit draadje maakt me nieuwsgierig naar het verleden, en naar wat er boven komt.

Met de NMB gingen we naar Artis, vroeger.

[Sven]

GTM is Gelderse Tramweg Maatschappij. Ik denk dat je GoTM bedoelt.

[MathynK]

Dat zijn mooie herinneringen Jan. Leuk dat je mijn verhaal gaat volgen.
Momenteel verdiep ik mij in de Hakkelaarsbrug te Muiderberg. Dat lijkt me een leuke scene voor een eerste module. Zodra ik meer info heb schrijf ik het neer. Ik probeer nog wat meer beeldmateriaal en hopelijk een bouwtekening van het tolhuis te vinden.

De Gooische Stoomtram (GS) heeft zijn naam gewijzigd naar de Gooische Tramweg Maatschappij toen de stoomtractie eruit ging en het bedrijf modern wilde overkomen. De maatschappij gebruikte zelf vaak de afkorting GTM, zoals ook op het materieel is te zien. In de literatuur wordt er onderscheid gemaakt met de Gelderse GTM door er GoTM van te maken.

Kijk, dit is het inspiratieplaatje voor een diorama:

Archief Gooi & Vecht, beeldbank, inventarisnummer 721, Fotocollectie Muiden. De Hakkelaarsbrug in 1910.

Grappig genoeg is er een hoop gebeurt als je het vergelijkt met het iconische plaatje uit +/-1900 waar de tram over de brug rijdt. De tram komt hier rechts uit Muiden, gaat over de brug en maakt dan een haakse bocht achter het tolhuis langs. Dan komt hij met een slinger weer op het pad langs de trekvaart waar hij vóór de deur van het witte huis langs rijdt.
Bij die haakse bocht heeft als het goed is een sporendriehoek gelegen om de verbinding met het kopstation naar Muiderberg te maken. Ik weet nog niet precies hoe het zit. Ik moet de boeken over de GS er weer eens op nalopen. Mogelijk staat het er gewoon in.
 
Van het pand met de tekst 10 minuten naar Muiderberg aan zee (dat is volgens mij het Tolhuis) probeer ik nog wat meer info te achterhalen. Het witte pand erachter is voormalig cafe 't Witte huis. Daar is een verbouwingstekening van.

Groet, Mathyn

[MathynK]

Overigens, Jan, was de werkplaats van de tram eerst gelegen aan de middenweg in Amsterdam. Later is dit verhuisd naar het grote stations emplacement van de Gooische in Hilversum. Dat lag bij het kopstation. Het station en een aantal gebouwen staan er nu nog steeds en zijn deels in gebruik door Connexxion/Transdev. In Bussum beschikte de maatschappij ook nog over een paar loodsen.

Over de Hakkelaarsbrug; hier is de situatie met de driehoek goed te zien:


Uitsnede uit Op Oude Rails, maart 2014, blz 20-21. Kaart van Dick van der Speck.

Groet, Mathyn

[odaoda]

In het komende aprilnummer van Op de Rails kan over Hakkelaarsbrug in relatie met het ongeval op 8 augustus te Laren een artikel van mij worden gelezen. Daarbij komt de dienstuitvoering op het enkelspoor van de GS, de driehoek en de grafische dienst van die dag aan de orde. Het witte huis was de wachtkamer voor de stoomtram. Daar trok later Lou de Palingboer in.




1905-1910 (coll. NVBS)

[MathynK]

Ben ik blij dat het blad van de NVBS bij mij op de mat valt!
Ik had je al een bericht via Facebook messenger gestuurd, maar daar is volgens mij iets niet helemaal goed gegaan in die app.

Dank voor alle info! De positie van de driehoek wordt steeds duidelijker. Op jouw kaart is het tolhuis net te zien. Dat bevestigd mijn vermoeden dat de tram achterlangs ging.
Nu nog dat gebouw wat beter in kaart brengen. Er zijn drie ansichtkaarten die al heel veel laten zien. Daarmee zijn drie gevels redelijk te reconstrueren.

Groet, Mathyn