BeneluxSpoor.net forum

Vraag en antwoord => (Her)beginners => Topic gestart door: BramFokke op 09 December 2025, 14:20:23

Titel: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 09 December 2025, 14:20:23
Ik ben een baan aan het bouwen. Gedurende de bouw check ik af en toe of er voldoende profielvrije ruimte is bij plaatsing van pilaren, viaducten en dergelijke. Op het moment gebruik ik:
Mijn aanname is dat als deze wagons zonder passen, dat ook zal gelden voor andere wagons.

Ik bouw mijn baan met minimum radius R2 (Roco R3). Ik neem aan dat ik ook nog zal moeten testen met een lange stoomloc o.i.d. Welk 'worst case' materieel zou ik nog kunnen gebruiken om te voorkomen dat ik later voor onaangename verrassingen kom te staan? Kunnen de gebruikte koppelingen nog invloed hebben hierop en zo ja?
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Peter J K op 09 December 2025, 14:39:36
Zelf gebruik ik rijtuigen in exact 1:87. Die zijn wat langer dan jouw DDM, nl. 303 mm. Zeker in krappe bogen zoals jij gebruikt kan dat uitmaken. Let ook op, als je dubbelspoor hebt: kunnen ze elkaar dan op alle punten passeren?
Er zijn ook normen voor. Die vind je hier (https://www.morop.org/images/NEM_register/NEM_D/nem103_de_2024.pdf).
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 09 December 2025, 14:44:05
Wat Peter zegt, volg NEM102, NEM103 en NEM112. Dan past alles zonder aanrijdingen.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Maartenw op 09 December 2025, 14:53:23
De langste rijtuigen in schaal H0 zijn de moderne dubbeldekkers van Tillig bijvoorbeeld.
Zelf heb ik ze ook gehad.
Met 313 mm. lengte gemeten over de buffers voor de stuurstandrijtuigen. (308 mm. voor de gewone).

Houdt er ook rekening mee dat iets minder lange rijtuigen soms toch voor verrassingen zorgen door tredes die ver uitsteken bijvoorbeeld. Lastig bij perrons soms.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: fissy op 09 December 2025, 16:36:34
Ik gebruik er steeds SJ rijtuigen van roco voor mijn testen...

(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/IMG-20210206-WA0003-69384159d3da4.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/IMG-20210206-WA0003-69384159d3da4.jpg)

Omdat ze meer ruimte ter beschikking hebben in Zweden gaat het voor normale treinen altijd goed

Groet

Bernd
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 09 December 2025, 16:54:09
Omdat ze meer ruimte ter beschikking hebben in Zweden gaat het voor normale treinen altijd goed
Deze zin snap ik niet. Deze rijtuigen zijn toch niet langer of breder dan andere rijtuigen?
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: grossraumwagen op 09 December 2025, 17:02:36
Dat zijn ze wel, in Zweden geldt een groter PVR daarom kunnen de treinen breder zijn.
In Duitsland is het traject van Berlijn naar Sassnitz ook aangelegd op het grotere Zweedse PVR.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 09 December 2025, 17:07:56
In het echt zijn ze misschien breder, maar ook in model? Dat zou op een spoorbaan die is aangelegd volgens NEM tot problemen leiden.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: ES44C4 op 09 December 2025, 17:13:28

(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/20251209-170928-69384a400fb6a.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/20251209-170928-69384a400fb6a.jpg)

Als deze twee ergens (onder)langs of naast kunnen, lukt het met al mijn materieel.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: fissy op 09 December 2025, 18:21:55
In het echt zijn ze misschien breder, maar ook in model? Dat zou op een spoorbaan die is aangelegd volgens NEM tot problemen leiden.

Zijn idd iets breder, maar zijn ook volgens NEM inzetbaar...
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 09 December 2025, 19:40:27
Dank voor alle ideeën! Ik heb de normen er eens op nageslagen, ontzettend interessant en leerzaam. Ik heb wel een vraag over die normen, specifiek NEM111. Als ik die erop na sla, lees ik dat de minimale toegestane radius voor wagons uit groep C 30*G is, ofwel 495mm. En volgens de norm is dit de minimum radius, die alleen gebruikt moet worden als er sprake is van onvermijdbare omstandigheden. Maar al het materieel dat ik momenteel heb gaat prima door R1 (360mm)* heen en ik dacht dat ik al een marge inbouwde door R2 (420mm) als minimum te hanteren. Waar zit de discrepantie? Want als ik aan deze normen wil voldoen moet ik een grotere zolder kopen  ;D

* Ik heb de rocoline radii even vertaald naar de meer gangbare indeling om het overzichtelijk te houden
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Joost O op 09 December 2025, 20:24:12
Welk 'worst case' materieel zou ik nog kunnen gebruiken om te voorkomen dat ik later voor onaangename verrassingen kom te staan? Kunnen de gebruikte koppelingen nog invloed hebben hierop en zo ja?

De kraanwagen trein van Fleischmann.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 09 December 2025, 21:03:10
Maar al het materieel dat ik momenteel heb gaat prima door R1 (360mm)* heen en ik dacht dat ik al een marge inbouwde door R2 (420mm) als minimum te hanteren. Waar zit de discrepantie? Want als ik aan deze normen wil voldoen moet ik een grotere zolder kopen  ;D
De discrepantie zit waarschijnlijk in de spoorafstand. Je langste wagens gaan wel door R1 en R2, maar als je die naast elkaar legt en je hebt op beide sporen zo'n lange wagen, dan raken ze elkaar misschien. En misschien zelfs bij de combinatie R2 en R3.

PS: net even NEM112 bekeken, en als ik het goed zie moet het zelfs met de combinatie R1 en R2 net gaan.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 09 December 2025, 21:38:31
Voor R1/R2 zou ik mijn hand niet in het vuur durven steken, maar voor R2-R3 met de standaard spoorafstand van Roco (61,6mm) kunnen de wagons die ik getest heb elkaar ruimschoots passeren.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 09 December 2025, 21:53:28
Het probleem met NEM112 is dat de boogstralen die daar genoemd worden niet overeenkomen met de boogstralen die Roco hanteert. Je moet dus wat interpoleren. Nu vind ik R1 sowieso te klein, en zelfs R2 vind ik nogal krap.
Zelf kies ik bogen van minstens 500 mm en dat kan omdat ik al jaren uitsluitend met flexrail werk.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 09 December 2025, 22:10:38
Kan ik me voorstellen. In de zichtbare gedeeltes van mijn raam hanteer ik als minimum R4 (480mm) en zijn de meeste bogen ruimer. Maar voor het schaduwstation zoek ik limiet aan van wat betrouwbaar kan, want krappere boogstralen betekent meer ruimte. Dus kies ik voor R2, omdat het leeuwendeel van het materieel daar overheen zou moeten kunnen.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: bask185 op 10 December 2025, 11:56:16
Was er ook niet een soort vuistregel dat Rmin gelijk moet zijn aan de lengte van je langste rijtuig x3. Dan kom je al gouw op 90cm uit. Voor in het zicht dan.

Ik had hier een straal gelegd van 80cm, want meer paste gewoon echt niet. Vanaf de zijkant ziet er wel OK uit, maar van boven zie je toch dat het eigenlijk te krap is.
(https://i.imgur.com/yOswrJp.jpg)

Mvg,

Bas
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 10 December 2025, 14:00:15
Probeer je eens voor te stellen wat een reiziger doormaakt die in deze situatie door de vouwbalg loopt.
Bogen in model zijn noodgedwongen erg krap. In het grootbedrijf zijn boogstralen vaak een kilometer of groter. In H0 komt dat op 11,5 meter. Als je die wil toepassen moet je vragen of je de balzaal van Trump mag gebruiken. ;D

Bogen in standaard wissels zijn 200 meter, evenals de boog op het Mallard viaduct. In H0 wordt dat 2,30 meter. Zelfs daar hebben we op onze zolderkamers geen ruimte voor.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 12 December 2025, 09:55:00
Citaat
Probeer je eens voor te stellen wat een reiziger doormaakt die in deze situatie door de vouwbalg loopt.
Bogen in model zijn noodgedwongen erg krap. In het grootbedrijf zijn boogstralen vaak een kilometer of groter. In H0 komt dat op 11,5 meter. Als je die wil toepassen moet je vragen of je de balzaal van Trump mag gebruiken. ;D
Ik heb het hem gevraagd, maar het mocht alleen als hij mijn hele BNLS postgeschiedenis mocht doorkijken en dat durfde ik niet aan  ;D.

Citaat
Bogen in standaard wissels zijn 200 meter, evenals de boog op het Mallard viaduct. In H0 wordt dat 2,30 meter. Zelfs daar hebben we op onze zolderkamers geen ruimte voor.

Ik heb afgelopen lente heb ik de Glacier express genomen. Het Landwasser viaduct voelde alsof we over een R1 baantje wurmden. Was in de praktijk nog steeds 100m dus 115cm in H0  ;D.

Citaat
Was er ook niet een soort vuistregel dat Rmin gelijk moet zijn aan de lengte van je langste rijtuig x3. Dan kom je al gouw op 90cm uit. Voor in het zicht dan.
Is dat een esthetische vuistregel? Of zijn er ook problemen met betrouwbaarheid bij kleinere radii? En zo ja; wat zijn de worst case rijtuigen waarmee ik dat goed kan testen? Het gaat om mijn schaduwstation dus dat eerste vind ik minder belangrijk dan het tweede.

Citaat
De kraanwagen trein van Fleischmann.
Is dat de Fleischmann 5597? Dat ziet er leuk uit, eens kijken of ik die in Houten op de kop kan tikken.


Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: spoorijzer op 12 December 2025, 10:38:53
Heb je ook 1:87 rijtuigen? Ik merk dat die toch echt flink naar binnen (midden) en buiten (kopse zijdes) uitwijken. Als die goed overal elkaar kunnen passeren, dan zit je denk ik wel goed qua afstand tussen de sporen. De hoogste loc met pantograaf is ook slim. Ookal rij je met pantograaf omlaag, je zal zien dat er per ongeluk 1 omhoog schiet, dan wil je niet dat de pantograaf blijft haken. Daarnaast zou ik zoeken naar je meest kritische materieel. Welk rijtuig of wagon of loc ontspoort het snelst? Als ze alle 3 goed kunnen rijden, dan heb je denk ik echt wel een goed beeld of het werkt.

Groeten,
Rogier
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 12 December 2025, 12:49:56
Goed dat je het zegt Rogier! Ik dacht dat de Trix DDM 1:87 was, maar het is 1:93,5 ::). Scheelt 2cm.  Ik heb Piko Fyra rijtuigen die wel 1:87 zijn, die voeg ik toe aan de testset. Voor wat betreft de locs rijden ze allemaal goed voor zover ik heb kunnen testen, maar het is redelijk doorsnee materieel, allemaal 4-assige moderne locs. Ik zal niet veel stoomlocs gaan rijden dus voor wat betreft dat materieel kan ik wel wat kieskeuriger zijn.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Pauldg op 12 December 2025, 12:57:58
Kan je niet gewoon van styreen een koker maken van 303mm lang en de hoogte en breedte van een rijtuig? Gaatjes in de bodem en twee oude draaistellen er in prikken en je hebt een worst case meetrijtuig.

Of je zaagt twee oude Lima of Jouef rijtuigen door en lijmt ze aan elkaar. Dan ben je daar ook.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 12 December 2025, 13:11:55
Of je houdt gewoon de NEM normen aan. Bij de Morop hebben ze die proeven al lang geleden gedaan.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Pauldg op 12 December 2025, 13:16:46
Klopt Klaas, maar de beste manier om de pudding te testen is om er van te eten
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Frans Peeters op 12 December 2025, 18:48:53
Die normen maken het net een heel stuk eenvoudiger en eenduidiger. Maar ja... Weinig vertrouwen in normen dus...  :o
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: spoorijzer op 13 December 2025, 15:22:43
Die normen zijn wat abstract en daardoor minder makkelijk in de praktijk te zien. Dus ik snap wel dat iemand dat visueel wil weten. En.... normen zijn generiek en kunnen dus ook wat ruimer zijn dan iemand in zijn specifieke situatie nodig heeft.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 13 December 2025, 19:47:41
Voor mij zijn die normen helemaal niet abstract, maar heel erg concreet.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 15 December 2025, 09:11:10
Dank voor alle perspectieven!

Over de normen: Ik vind de NEM normen erg leesbaar, dus dat is het probleem niet. Maar de normen zijn beperkend. Voor H0 geldt een minimumradius van 495mm en ook de profielvrije ruimte zorgt voor beperkingen. Het resultaat daarvan is dat ik in het schaduwstation minder sporen kwijt kan en die heb je nooit genoeg. Daarnaast is mijn ervaring in andere domeinen dat zelfs als je je netjes aan alle normen en specificaties houdt een praktijktest de beste manier is om daadwerkelijk te verifiëren of het allemaal gaat werken. Vandaar mijn vraag over 'worst case' materieel.

Op basis van die praktijktest heb ik inmiddels kunnen verifiëren dat ik niet in de knel kom met mijn hellingbaan, zelfs niet met 1:87 rijtuigen en opstaande pantografen. Er is wel een S-bocht in het schaduwstation met een te kort recht stuk waar de lange wagons net niet helemaal lekker overheen gaan, dus dat pas ik aan.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Eric B op 15 December 2025, 09:39:05
Normen zijn goed bruikbaar in normale situaties, afwijkende situaties vragen om bijzondere oplossingen en maatregelen.
Als je op je modelbaan krappere bogen toepast dan in door NEM wordt aanbevolen, omdat je nu eenmaal niet meer ruimte hebt, dan moet je dus zorgen voor een groter profiel van vrije ruimte, bij parallelle bogen dus een grotere onderlinge afstand. Lukt dat ook niet dan moet je er dus voor zorgen dat er nooit twee treinen met lange railvoertuigen gelijktijdig door die boog kunnen/mogen rijden.

Ik kom zelf uit de wereld van de branddetectie, waar naast andere normen de NEN 2535 behoorlijk 'heilig" is. Maar ook deze in de basis behoorlijk rechtlijnige norm geeft mogelijkheden om als het niet mogelijk is om detectoren volgens de projectie voor standaardruimten te projecteren, bijvoorbeeld om bouwkundige-, of architectonische redenen, middels een praktijktest (proefbrand), aan de eisende partij aan te tonen dat de door jouw gekozen oplossing ook voldoet aan de normatieve eis(en).
Hoe en waarmee deze proefbranden dienen te worden uitgevoerd is dan ook een onderdeel van deze norm.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Gerrit H op 15 December 2025, 09:57:42
In alles is het altijd handig handig om regels/afspraken te hebben. Ze komen vaak voort uit praktische/pragmatische redenen en zijn nagenoeg altijd omringt met vrije ruimte. Het is dan aan de gebruiker te bepalen in welke mate hij gebruik wil maken van de vrije ruimte. En iedereen, weet, dat als je over de grens gaat, het mis kan gaan.
Ik gebruik zelf de normen als een kapstok, waaraan ik mijn eigen dingen kan hangen.
 
... in het schaduwstation minder sporen kwijt kan en die heb je nooit genoeg.

Gelukkig is hier geen norm voor. Maar wel zijn er alternatieven.
Zelf begrijp ik een enorme schaduwstation niet. De gemiddelde modelbaan is niet erg groot en ik denk, dat op de gemiddelde banen vaak niet meer dan 5 treinen tegelijk rijden. Maar misschien moet daar eens een poll over komen.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Eric B op 15 December 2025, 10:18:51
Wat heb je? en wat wil je ermee? zijn daarin denk ik de vragen Gerrit.

Heb je een klein kopstation waar enkel een (tender)locje met een paar rijtuigen handmatig heen en weer pendelt, dan heb je zowel in het kopstation, als in het schaduwstation aan 2 sporen en 2 wissels genoeg ...
1 spoor in het schaduwstation is al genoeg als je het locje daar 'met de hand van de meester' laat 'omlopen'.

Heb je een enorme (demo) baan zoals Erns Huider in Heerhugowaard, waar je op elke demodag volledig automagisch in 3 verschillende tijdperken met Duits en Nederlands materieel wilt rijden, dan wil je al het in te zetten materieel op een opstelspoor in een schaduwstation hebben.

En tussen deze 2 uitersten zitten ontelbare andere scenario's met sporen, draaiplateaus, cassettes et cetera et cetera
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 15 December 2025, 10:58:21
Mijn baan zit inderdaad ergens tussen die twee extremen. Ik heb een dog bone met twee stations (5 sporen en 2 sporen) en daartussen een dubbelsporig paradespoor. Het schaduwstation ligt in de onderste keerlus en heeft drie parallele opstelsporen. Daarmee kan ik de drie categorieën treinen die op mijn baan rijden (korte passagierstreinen, lange passagierstreinen en goederentreinen) los van elkaar variëren. Ik wil automatisch gaan rijden.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Ronaldk op 15 December 2025, 15:05:54
Voor H0 geldt een minimumradius van 495mm en ook de profielvrije ruimte zorgt voor beperkingen. Het resultaat daarvan is dat ik in het schaduwstation minder sporen kwijt kan en die heb je nooit genoeg.

Ik weet niet waar je die maat vandaan haalt. Maar voor Europees materiaal wordt vaak 420mm aangehouden als minimale maat. Je kan in je schaduwstation altijd een kleinere radius dan 495 aanhouden. Alleen je moet dan bedenken dat je mogelijk niet al het materieel daar op kwijt kan.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Ronald Halma op 15 December 2025, 15:40:26
Minimaal is 360 mm, aanbevolen ergens tussen 420 en 450 mm. Die 49,5 is wss uit de grote duim gekomen  ;)
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Ronaldk op 15 December 2025, 16:33:57
Minimaal is 360 mm, aanbevolen ergens tussen 420 en 450 mm. Die 49,5 is wss uit de grote duim gekomen  ;)

Märklin is vaak nog 360mm op de banen.... Goed, dat wil je eigenlijk niet. Märklin zelf geeft al bij sommige modellen dat een grotere straal minimum is. Daarom is ongeveer 420mm toch wel beter.  Voor Amerikaans is toch wel een grotere straal nodig. minimaal 22 inch (550mm), aanbevolen 24 inch (600mm). Al kan ik mij voorstellen met de echte lengteschalen van tegenwoordig dat je grotere stralen gaat gebruiken.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: 741230 op 15 December 2025, 18:22:29
Grotere stoomlocomotieven van bijvoorbeeld Roco hebben een minimum radius van 420mm. Als je op de website kijkt staat er vaak standaard 360mm bij maar het kan dat in de pdf van de handleiding dan staat minimum 420mm. Die locs zijn samen met 6 assige diesel of elektrische locomotieven naar mijn bescheiden mening de locs die het eerst ontsporen.

Voor de vrije ruimte tja dat is gewoon het langste rijtuig of wagen wat je wil inzetten.

Wat betreft stroomafname kan je het beste testen met een 2 assig klein locje. Als je dat langzaam over de wissels laat rijden zie je vanzelf of alles goed is.

En als je bijvoorbeeld 3 of 4 of zoveel wagens als je wilt gebruiken in een combinatie achter je kleinste 2 assig locje hangt kan dat dan nog je helling op? Of slippen de wielen dan door omdat het iets te steil is? Als je bijvoorbeeld die helling in een bocht hebt wat vaak op een modelbaan het geval is, dan zijn dat de knelpunten.

En je moet ook al je rollend materiaal testen, het kan bijvoorbeeld dat bepaalde wagens of locs eerder onsporen of stilvallen. Zo heb ik bijvoorbeeld abteilwagens met treeplanken over de hele lengte maar juist die treeplanken kunnen ook geen radius aan onder 420mm.
Verder kan je ook heen en weer rijden met een getrokken of geduwde combinatie. Als dat allemaal kan is je spoor perfect.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 15 December 2025, 20:31:09
Grotere stoomlocomotieven van bijvoorbeeld Roco hebben een minimum radius van 420mm. Als je op de website kijkt staat er vaak standaard 360mm bij maar het kan dat in de pdf van de handleiding dan staat minimum 420mm. Die locs zijn samen met 6 assige diesel of elektrische locomotieven naar mijn bescheiden mening de locs die het eerst ontsporen.

Voor de vrije ruimte tja dat is gewoon het langste rijtuig of wagen wat je wil inzetten.

Wat betreft stroomafname kan je het beste testen met een 2 assig klein locje. Als je dat langzaam over de wissels laat rijden zie je vanzelf of alles goed is.

En als je bijvoorbeeld 3 of 4 of zoveel wagens als je wilt gebruiken in een combinatie achter je kleinste 2 assig locje hangt kan dat dan nog je helling op? Of slippen de wielen dan door omdat het iets te steil is? Als je bijvoorbeeld die helling in een bocht hebt wat vaak op een modelbaan het geval is, dan zijn dat de knelpunten.

En je moet ook al je rollend materiaal testen, het kan bijvoorbeeld dat bepaalde wagens of locs eerder onsporen of stilvallen. Zo heb ik bijvoorbeeld abteilwagens met treeplanken over de hele lengte maar juist die treeplanken kunnen ook geen radius aan onder 420mm.
Verder kan je ook heen en weer rijden met een getrokken of geduwde combinatie. Als dat allemaal kan is je spoor perfect.
Dank voor deze (en andere) toevoegingen. Ik denk de hele tijd aan het grote materieel, maar klein zorgt natuurlijk weer voor andere problemen. Ik zal eens kijken of ik een Kofje op de kop kan tikken komende zondag in Zutphen.

Minimaal is 360 mm, aanbevolen ergens tussen 420 en 450 mm. Die 49,5 is wss uit de grote duim gekomen  ;)
Nou uit de grote duim...

NEM Norm 111 Minimum Curve Radii heeft een tabelletje onder paragraaf 3.1. 'Smallest permitted curve radius' daar is 25*G wagon vehicle group B en 30*G voor vehicle group C. Volgens NEM 301 vallen rijstellen van 26m als ICR onder group C. Dan kom ik uit op 30*G = 30*16,5mm = 495mm. Dit is nieuwe materie voor me dus het zou maar zo kunnen dat ik iets verkeerd begrijp of interpreteer. Maar ik word zelden betrapt op een grote fantasie ;D

* NEM 111 (https://www.morop.org/images/NEM_register/NEM_E/nem111_en_2016_20240907.pdf).
* NEM 301 (https://www.morop.org/images/NEM_register/NEM_E/nem301_en_2024.pdf).

Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Ronaldk op 15 December 2025, 21:43:24
NEM Norm 111 Minimum Curve Radii heeft een tabelletje onder paragraaf 3.1. 'Smallest permitted curve radius' daar is 25*G wagon vehicle group B en 30*G voor vehicle group C. Volgens NEM 301 vallen rijstellen van 26m als ICR onder group C. Dan kom ik uit op 30*G = 30*16,5mm = 495mm. Dit is nieuwe materie voor me dus het zou maar zo kunnen dat ik iets verkeerd begrijp of interpreteer. Maar ik word zelden betrapt op een grote fantasie ;D

Ah.. die norm. En dan kijk je inderdaad naar de wagons / rijtuigen die je gebruikt. Je kan ook kijken in de  de NEM 112 (https://www.morop.org/images/NEM_register/NEM_E/nem112_en_2024.pdf). Dan zie je de tabel staan met A / B / C rijtuigen. Onder H0 begint de eerste straal "wit" bij 400mm. Je kan nog één stap minder (350mm). De maten zijn de hartafstanden tussen de rails. Dan zie je ook dat je inderdaad voor de langste rijtuigen (C) een minimale radius van 500mm kan aanhouden. Je moet dan nog steeds de afstand tussen de rails aanpassen c.q. verbreden.  Voor de grotere rijtuigen C zie je in het grijze vlak een getal staan. Dat is minder dan de minimale radius. Alleen dat getal geeft aan hoeveel ruimte tussen de sporen moet zijn.

Nu is de gein dat veel fabrikanten al een hele ruimte afstand tussen de sporen hebben in hun geometrie. Kijk daar maar eens naar. Dus dan kan je met een R420 (Rocoline R3) en R481 (Rocoline R4) dan toch de treintjes goed elkaar laten passeren in de bocht. Wil je meer volgens "de Norm" gaan werken dan mag je met flexrails aan de gang om zelf de juiste boogstralen aan te houden.

Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: spoorijzer op 16 December 2025, 07:54:20
En ik vermoed ook dat je dan in wissels moet snijden etc? Bv bij Fleischmann Profi, geven de wissels de standaard HoH afstand van Profi rails. Die zullen vast te ver van elkaar liggen.

Maar goed, het draadje ontspoort een beetje, want het ging over het (in de praktijk) testen van  ;D. Om daar dus op terug te komen, als ik het zo lees valt het standaard railmaterieel van diverse producenten dus niet binnen de norm. Dan moet je dus wel testen als je met standaard materieel werkt.

Groeten,
Rogier
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 16 December 2025, 10:19:34
Nu is de gein dat veel fabrikanten al een hele ruimte afstand tussen de sporen hebben in hun geometrie.
Die ruime afstand ontstaat o.a. door de wissels. Om twee sporen achter een wissel goed te laten aansluiten moeten beide takken van het wissel minstens op een hele dwarsligger eindigen. De standaardlengte van een dwarsligger in H0 is 30m mm, dat brengt de spoorafstand op minstens 60 mm. In de praktijk is het iets meer, 61 of 63 mm.
Die maat zie je terug in de verschillen tussen de standaard boogstralen. Dat werkt in het voordeel van de ruimte die wagens hebben in naast elkaar gelegen bogen.

Als je een kleinere spoorafstand wil, dan moet je dus gaan snijden in de wissels, net als in het grootbedrijf. Daar worden aan elkaar grenzende wissels niet als afzonderlijke eenheden gebouwd, maar als complex. Ze worden als het ware in elkaar geschoven.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: BramFokke op 16 December 2025, 11:12:18
Ik gebruik rocoline met bedding en hanteer overal de standaard spoorafstand van 61,6mm. Ik heb Roco R2/360mm niet geprobeerd, maar bij R3 en R4 is deze afstand voldoende om 1:87 rijtuigen elkaar te laten passeren zonder problemen.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Quinzeedied op 16 December 2025, 11:20:20
De standaardlengte van een dwarsligger in H0 is 30m mm, dat brengt de spoorafstand op minstens 60 mm.

Niet per se, per spoor ligt immers maar de helft van de dwarsligger tussen het midden van beide sporen. Het niet meer geleverde Lima Nova railsysteem heeft bijvoorbeeld een hart-tot-hart-afstnad van 52 mm, wat al dichter bij de normale grootspoorafstand van ongeveer 3,6 tot 4 meter komt. Maar de minimale boogstraal bij dat systeem is daardoor dan wel weer 600mm.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Ronald69 op 16 December 2025, 11:46:35
Wij zijn op de vereniging bezig geweest met onze modulebaan om de keerlussen opnieuw aan te leggen die tevens dienst doen als opstelsporen(3 per lus). Om te testen of de sporen goed liggen en ook de bakovergangen goed aansluiten gebruiken we een BR 05(Liliput) met 1:87 303 mm rijtuigen erachter. De beide lussen bestaan uit 3 sporen waarvan het binnenste spoor een boogstraal heeft van 600 mm.
Als deze combinatie probleemloos er doorheen rijdt dan rijdt alles probleemloos er doorheen.
Als ik a.s. woensdag daar weer ben zal ik wat foto's van de beide lussen maken.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Ronaldk op 16 December 2025, 13:55:49
Maar goed, het draadje ontspoort een beetje, want het ging over het (in de praktijk) testen van  ;D. Om daar dus op terug te komen, als ik het zo lees valt het standaard railmaterieel van diverse producenten dus niet binnen de norm. Dan moet je dus wel testen als je met standaard materieel werkt.

Nee, dat heb je verkeerd. Lees de norm maar eens goed door. Het railmaterieel (loks, rijtuigen en wagons) voldoet vaak wel. Het railmateriaal c.q. railgeometrie (bochten / wissels / rechtstukken) zijn vaak al zo afgestemd op het gebruik voor de langste rijtuigen / loks en de krappe bogen. De hart op hart afstand is vaker al ruim voldoende.

Ik gebruik rocoline met bedding en hanteer overal de standaard spoorafstand van 61,6mm. Ik heb Roco R2/360mm niet geprobeerd, maar bij R3 en R4 is deze afstand voldoende om 1:87 rijtuigen elkaar te laten passeren zonder problemen.

Klopt. Bij dubbele bogen met R2 en R3 gaat het ook gewoon. Daar is het systeem met bijna 62mm h.o.h. op afgestemd.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 16 December 2025, 15:37:52
Niet per se, per spoor ligt immers maar de helft van de dwarsligger tussen het midden van beide sporen.
Ik heb deze zin meerdere keren gelezen maar ik kan er geen chocola van maken.
Even een plaatje gemaakt om te laten zien wat ik bedoel. Hier kom ik toch echt op een minimale hart-op-hart afstand van 60 mm.

(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/hartophart-69416e078254f.png) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/hartophart-69416e078254f.png)
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Quinzeedied op 16 December 2025, 16:03:51
Ow ik dacht dat je een soort wiskundige stelregel had die altijd zou gelden  ;D
Als de fabrikant (zoals Lima in het verleden) voor een andere geometrie kiest qua wissels waarbij het wissel niet eindigt op een volledige dwarsligger maar kort na het hartstuk, wordt het ook een heel ander plaatje.
Titel: Re: 'Worst Case' materieel voor testen vrije ruimte, etc...
Bericht door: Klaas Zondervan op 16 December 2025, 16:07:09
Die Lima dingen waren een geval apart. De standaard wissels van de fabrikanten eindigen allemaal op hele dwarsliggers