Weegbrug grootbedrijf en model

[Hans Reints]

Na een droge opsomming van de hoofdstukken 1 t/m 15 uit het boek C 74015 deel V, Bedrijfsgegevens voor de TreinDienst (BTD), Hulpmaterieel en exploitatie-inrichtingen van 1972 en 1988, ga ik de mogelijkheid bekijken om met name de in de Hoofdstukken 10 vaste kranen en hijsbokken, hoofdstuk 11 ladingmallen, hoofdstuk 12 watervulinstallaties en hoofdstuk 13 de Weegbrug in model realiseerbaar zijn.

Hoofdstuk 13, De weegbrug


001 Nieuwspoor


002 Nieuwspoor

Fabrieken met een bedrijfsraccordement waar massaoverslag van bulkgoederen (kolen en Erts) plaats vind, zoals o.a. bij de EMO in de Europoort, hebben de beschikking over zogenaamde zelf wegende stortbunkers . Deze stortbunkers storten in een klap de juiste hoeveelheid lading in de wagen en deze worden dan ook niet nagewogen. Wagens die geladen worden met een kraan met grijper, zoals bij schroot en graan, wil er nog wel eens twijfel bestaan over het juiste gewicht van de lading. Daar het gewicht van een wagenlading van invloed kan zijn op de vrachtprijs, en de spoorwegen, net als bij het wegverkeer, gebonden zijn aan een maximaal toegestane gewicht en/of asdruk, is het van groot belang te weten wat het gewicht van de wagen met lading is. Om aan alle twijfel een eind te maken word de wagen over een weegbrug geleid om het juiste gewicht te bepalen. Het maximaal te laden gewicht wordt samen met het eigen gewicht van de wagen bepaald door drie factoren.
1 de toegelaten snelheid
2 het land van bestemmingen en
3 de te berijden baanvakken
Tot aan de eerste decennia van de vorige eeuw kon je bij ieder station met een emplacement en/of  laad-en losplaats een weegbrug aantreffen. Deze weegbrug was over het algemeen in eigendom van de NS en kon door de expediteur aangevraagd worden voor het wegen van de lading. Daar de meeste bedrijven overgegaan zijn op het wegtransport hebben de spoorwegen de meeste van deze laad-en losplaatsen gesloten en opgegeven. Hierdoor zijn ook de weegbrug en ladingmal overbodig geworden. Bij bedrijven die nu nog steeds een spooraansluiting hebben waar stort en/of stukgoed behandeld word, kan men in de regel een weegbrug (met ladingmal) aantreffen zoals hierboven reeds gemeld. Het oudste type weegbrug was die met een houten dek en ononderbroken railstaven.
 Deze brug, welke in het wegdek was ingebouwd, liet ook het wegen van de dan gangbare wegvoertuigen toe. Zoals te zien op foto 1. Bij dit type brug rusten de dwarsliggers waarop de rails bevestigd zijn, direct op de balansen. Zo kan de maximale belasting van het spoor bepaald worden.
Het meest voorkomende type was dat met de doorlopende spoorstaven en stalen dek zoals te zien op foto 2 en 3. Dit spoor mag, mits de brug in rust is als rangeerspoor gebruikt worden. Van dit laatste type weegbrug zijn weer twee uitvoeringen mogelijk: de gewone weegbrug,(foto 2) waar de wagen stil moet staan om gewogen te worden, en de snelweegbrug (foto 4) die om te wegen met een snelheid van maximaal 4 km/h gepasseerd mag worden. De eerste brug is uitgerust met een schuifbalansmeter en de tweede brug met een ronde klok met aangesloten printapperatuur. De bruggen varieerde in lengte van 6,5 tot 24 meter voor de gewone brug, en 8 meter voor de snelweegbrug. Op sommige emplacementen, zoals in Vlaardingen-Centrum, kan je, zij het in zwaar verwaarloosde staat, nog een weegbrug tegen komen. Op een modelbaan waar enkele fabriekssporen zijn gesitueerd, zoals een suikerfabriek of een coöperatie zal een weegbrug zeker niet misstaan. Bij enkele raffinaderijen in Pernis en de Botlek kon je tot voor kort ook deze bruggen aantreffen voor het wegen van de geladen ketelwagens.


003  In het Antwerpse kon je deze in de straat ingebouwde weegbrug met onderbroken railstaven vinden. Dit is een voorbeeld van een Multi functionele brug die zowel voor het spoor- als voor het wegverkeer gebruikt kon worden. Daar het wegverkeer geen hinder van de brug mocht ondervinden is de hele weegput afgedekt met stalen platen. Ten tijde van fotograferen in de jaren negentig van de vorige eeuw was deze brug al buiten gebruik.


004 Na de buitendienststelling van een installatie kon je soms de meest vreemde combinaties  tegen komen.


005 Roosendaal kende ook een snelweegbrug. Deze brug was gelegen naast de rangeerheuvel en werd veel gebruikt door “de suiker” om de met suikerbieten geladen tweeassige GWK’s (ex-Kolenbakken) te wegen. Let eens op het eigen brugsein en de borden die bij de brug staan. De berkenbomen laten zien dat er niet zoveel bewegingen meer plaats vinden. Helaas is ook deze brug verdwenen.


006 Door het glas van het weeghuisje is nog net de ronde “van Berkel” weegschaal te zien.


007 Vrij lang heeft deze zwaar verwaarloosde en buiten gebruik gestelde weegbrug bij station Vlaardingen -Centrum uitgehouden. Op deze brug werden in de glorie tijd van de haring en die van de Sunlightzeep, de geladen wagen gewogen die over heel Europa uitzwermden. Gezien de toestand van de brug is deze al jaren niet meer gebruikt. Bij deze brug lopen de railstaven door maar het is geen snelweegbrug. Het gewicht op de brug werd bepaald door een schuifbalans! De te wegen wagens moesten stilstaan om gewogen te kunnen worden.


008  Put met doorlopende railstaven gezien in de richting van Hoek van Holland


009 Overzichtje.


010 In het vernielde weegbrughuis is de schuifballans duidelijk zichtbaar geworden.

Volgende artikel gaat over de bouw van een weegbrug uit een plotje van het Sleutelspoor
Hans Reints