BeneluxSpoor.net forum
Vraag en antwoord => (Her)beginners => Topic gestart door: Bartdr1 op 08 December 2025, 08:44:05
-
Ik kocht tweedehands een N-baan, vermoedelijk minitrix.
Er was geen uitleg bij, dus zelf wat aan het uitzoeken. Ik heb één en ander ook wat gedocumenteerd op de beelden die ik toevoeg.
Er zijn drie transformatoren:
- De groene bovenaan lijkt enkel de huisverlichting te bedienen.
- De oranje geeft AC naar links en naar rechts
- De blauwe geeft DC naar links en naar rechts, maar geeft tegelijkertijd enkel AC naar rechts
- De baan lijkt overal doorverbonden
- Als ik continuïteit meet, is die er steeds tussen alle sporen. Een gewone piep tussen de sporen die dezelfde lading zouden hebben (plus naar plus bijv). Een meer bibberende piep tussen plus en min bijvoorbeeld.
Er zijn drie locomotieven:
- de blauw/wiite reageert op DC
- het rode dubbeltje reageert op AC
- De rode reageert op AC
Mijn vragen:
- Ik begrijp niet goed waarom er tegelijkertijd AC en DC is, Om twee treinen afzonderlijk te sturen?
- Waarom werkt op de blauwe transfo AC maar in één richting en hoe kan AC op de oranje in twee richtingen werken?
- Waarom rijden de locotieven (zowel AC als DC) steeds in dezelfde richting op het spoor,ook als je ze omdraait? Ze gaan wel de andere richting uit als je transfo in de andere richting draait (uitzondering de blauwe transfo in AC)
- Kan het kwaad tegelijkertijd AC en DC te gebruiken (het dubbeltje begon wat te geuren en leek niet goed te weten wat doen)
- Hoe komt het dat bijdraaien van de tweede transformator de snelheid verhoogt?
- De verlichtingslampjes van de DC-locomotief gaan harder gloeien als je meer AC geeft en ook omgekeerd?
- Zijn er zaken die ik zeker niet mag doen (omdat ze schade creëren?)
- Suggesties hoe de baan concreet te gebruiken?
-
De oranje trafo is dan waarschijnlijk een Trix EMS trafo. Trix had een systeem waarbij twee treinen onafhankelijk van elkaar konden rijden. In één werd dan een EMS-bouwsteen ingebouwd. Voor de aansturing daarvan had je een EMS-trafo nodig.
-
Er was geen uitleg bij, dus zelf wat aan het uitzoeken. Ik heb één en ander ook wat gedocumenteerd op de beelden die ik toevoeg.
Doe dat eerst even voordat een ieder van alles aandraagt en niet weet wat je nu precies hebt ;)
-
Ik kende dit systeem niet dus ik vroeg het aan Chad, die vond bronnen. o.a. stummi:
https://www.stummiforum.de/t199500f21-Minitrix-Wiedereinsteiger-Fragen-zu-Elektrik.html?utm_source=chatgpt.com (https://www.stummiforum.de/t199500f21-Minitrix-Wiedereinsteiger-Fragen-zu-Elektrik.html?utm_source=chatgpt.com)
Zuerst: das orange e*m*s-Gerät ist KEIN Trafo. Es ist ein Spezialgerät, in dem eine Elektronik die "ems-Spannung" erzeugt (für Fachleute: eine 9,5-kHz-Wechselspannung, die im ems-Lokbaustein per Schwingkreis ausgefiltert und gleichgerichtet an den Motor geleitet wird)
Die EMS trafo voegt een 9.5kHz AC signaal toe bovenop de DC. Dit signaal was dusdaning hoog frequent dat een analoge lok er niet harder of langzamer ging door rijden. Maar als neven effect:
- De verlichtingslampjes van de DC-locomotief gaan harder gloeien als je meer AC geeft en ook omgekeerd?
Die AC deed niks met de motor, maar de verlichting is een ander verhaal.
Je kon EMS ook gebruiken om gloeilampjes continu te voeden.
Op 1 zo'n trafo kon je dus 1 analoge trein zetten die rijdt op DC en 1 EMS trein die dan rijdt op AC. En dit was het doel van het systeem, om 2 treinen (grotendeels) onafhankelijk te bedienen op 1 spoor.
Ik kon niks vinden over de rijrichting bedienen bij EMS. Mijn beste gok zou zijn dat ze het DC component daarvoor gebruikten.
Ik zou daarvoor zelf iets gedaan met een 24V spanningspuls zoals marklin dat deed ::) Maar dan heb je weer afschakelbare secties nodig.
Met Trix express had je 3 gelijders waarmee je 2 stroomkringen kon maken. Daarmee zou je vier loks zo gelijktijdig kunnen regelen. Voeg bovenleiding toe en dat aantal wordt dan 6.
Mvg,
Bas
-
Nogmaals, een foto zou veel duidelijk maken. Nu is het nog steeds gokken.
Mocht het EMS zijn is het inmiddels zo oud dat er niets meer voor te krijgen is. Tis een voorloper geweest als meertreinen-systeem, inmiddels met digitaal in ons midden compleet verouderd en zoals Schwarzenegger pleegt te zeggen; obsolete ;D ;)
-
Dan weten we wrs ook meteen wat "het rode dubbeltje" is...
-
Ik kon niks vinden over de rijrichting bedienen bij EMS. Mijn beste gok zou zijn dat ze het DC component daarvoor gebruikten.
De EMS "trafo" heeft gewoon een draaiknop zoals een normale trafo.
Een link naar een oude Minitrix catalogus: https://www.nsesoftware.nl/mtdb/manuals/minitrix/catalogi/87-88/102.html
Groet, Victor
-
beste allemaal
veel dank voor jullie snelle reacties en ook van de beheerder om me op weg te zetten met foto's.
Als het goed is, zien jullie hieronder de relevante foto's die hopelijk wat kunnen helpen...
het rode dubbeltje rijdt trouwens niet goed meer, ik vrees toch dat er iets verbrand is...
(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Transfo-en-treinen-693708951af3b.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Transfo-en-treinen-693708951af3b.jpg)
(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Transfo-en-treinen-recht-69370895217d3.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Transfo-en-treinen-recht-69370895217d3.jpg)
(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Bediening-6937089a81293.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Bediening-6937089a81293.jpg)
(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Overzicht-spoor-6937089b8cd8c.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Overzicht-spoor-6937089b8cd8c.jpg)
(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Rode-loc-6937157846627.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Rode-loc-6937157846627.jpg)
(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Dubbeltje-2-6937157865833.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Dubbeltje-2-6937157865833.jpg)
(https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Dubbeltje-6937157bd7df5.jpg) (https://images.beneluxspoor.net/bnls_2025/Dubbeltje-6937157bd7df5.jpg)
-
Als ik de transfo's bekijk, dan lijkt het idd om één trein op AC en één trein op DC te gaan.
Wat ik wel niet goed begrijp is waarom de tweede blauwe transfo ook AC genereert in één richting; ik zou verwachten dat die enkel DC zou doen en de oranje enkel AC; nu kan je 'kortsluiting'?? maken waarbij de blauwe transfo via AC de AC-trein in één richting wil laten rijden, terwijl de oranje hem naar de andere kant wil laten rijden?
-
Even voor mijn beeldvorming, Minitrix heeft nooit wisselstroommodellen(3Rail) uitgebracht want het is een gelijkstoom(2Rail) merk en ik mis de slepers onder de Railbus(rode dubbeltje) en de puntcontacten in de rails die Märklin wel heeft of heeft er een verandering plaatsgevonden die ik gemist heb?
Heeft de AC toevoeging op de trafo niet iets te maken met de wisselaandrijving of verlichting?
-
Er hangt inderdaad niets onder het dubbeltje te slepen.
-
De blauwe transfo meet ik in 'vooruit' dus naar rechts gedraaid als 50 volt AC en 25 volt DC. De AC trein begint er niet mee te rijden, wel als ik de oranje tranfo open draai, dan kom ik op 9,5 volt AC. Als ik beide transfo's helemaal open draai, kom ik op 50 volt AC.
Fijn dat jullie het mee uitzoeken!
-
Het rode dubbeltje rijdt nog, maar wil maar in één richting rijden. De lichten reageren wel in de andere rijrichting. Als ik het dubbeltje snel laat rijden, lijken de wielen door te draaien op de sporen. De rode dieselloc die op AC reageert, wil wel in twee richtingen rijden, maar gaat duidelijk minder vlot als het dubbeltje ook op de baan staat.
Het rode dubbeltje wil ook niet vertrekken als de rode loc ook op de baan staat, maar blijft wel rijden als ik de rode loc bij plaats als het dubbeltje al aan het rijden is.
-
Ik heb geen verstand van ems regelaars maar ik zie wel dat 1 van je rode dubbeltje (railbus) erg heet geworden is waardoor zelfs de kap is gaan smelten.
Lijkt mij dat hier iets niet helemaal mee in orde is, je zou daar de kap eens van af kunnen halen om binnenin te kijken.
Stephan.
-
Wat ik eerder al postte, de oranje trafo is een Trix EMS trafo. Heeft niets met wisselstroom of drierail te maken. EMS staat voor Elektronische Mehrfach Steuerung. Dit is een systeem wat Trix begin jaren 70 heeft ontwikkeld om onafhankelijk van elkaar twee treinen te besturen. Beetje vergelijkbaar met digitaal nu, maar dan primitiever. Het is geen pure AC, dus noem het alsjeblieft niet zo, maar noem het EMS. Gaat anders alleen maar verwarring opleveren.
Op één van de loks en het 'dubbeltje' (de railbus) staat onderop ook EMS. Die worden dus aangestuurd door de EMS trafo. Dit door het draaien aan de draaiknop. Je kunt rustig de normale analoge lok en de EMS lok op hetzelfde spoor laten rijden. Daar is het systeem voor bedoeld.
Als de railbus niet meer goed rijdt, is er waarschijnlijk iets defect.
Even voor mijn beeldvorming, Minitrix heeft nooit wisselstroommodellen(3Rail) uitgebracht want het is een gelijkstoom(2Rail) merk en ik mis de slepers onder de Railbus(rode dubbeltje) en de puntcontacten in de rails die Märklin wel heeft of heeft er een verandering plaatsgevonden die ik gemist heb?
Heeft de AC toevoeging op de trafo niet iets te maken met de wisselaandrijving of verlichting?
Volgens mij is de AC toevoeging op de trafo door Bart zelf gedaan. Trix EMS is niet gewoon AC.
Begin jaren 80 had ik een Trixcatalogus waar het systeem van EMS uitgebreider werd uitgelegd, had het toen graag willen hebben, maar was te duur voor mij).
-
Hier de paginas uit de Trixcatalogus van 1983 over EMS:
https://www.nsesoftware.nl/mtdb/manuals/minitrix/catalogi/82-83/018.html
https://www.nsesoftware.nl/mtdb/manuals/minitrix/catalogi/82-83/019.html
https://www.nsesoftware.nl/mtdb/manuals/minitrix/catalogi/82-83/020.html
Is wel in het Duits.
-
Dank voor de toevoeging/verheldering. De paarse zelfklevers heb ik er inderdaad zelf op gekleefd om het voor mezelf en voor jullie wat helder te maken en ik begrijp dat ik weliswaar iets in AC meet, maar dat ik best over EMS spreek. Als het dubbeltje maar in één richting meer rijdt, iemand een suggestie wat er aan kan zijn? En hoe kan ik het dubbeltje dan stuk gemaakt hebben, want ik heb alleen maar enthousiast gedraaid aan de twee transfo-knoppen :-) en dat zou normaal geen bezwaar mogen zijn of mag ik telkens maar één EMS en één DC-trein opzetten?
-
Zoals ik al schreef zou het geen probleem moeten zijn om een EMS lok en een AC lok tegelijk aan te sturen. Daar is het systeem voor bedoeld.
Wat Stephan (prutser) al schreef, met de railbus (dubbeltje) lijkt iets niet in orde, want de kap is gesmolten. Het spul is al circa 40 jaar oud (of ouder) en heeft mogelijk al lange tijd stilgestaan. Vet kan b.v. verhard zijn waardoor de motor te heet is geworden. Of er is iets anders mis.
-
want ik heb alleen maar enthousiast gedraaid aan de twee transfo-knoppen :-) en dat zou normaal geen bezwaar mogen zijn of mag ik telkens maar één EMS en één DC-trein opzetten?
De ene trafo stuurt de ene trein onafhankelijk van de andere trafo de andere trein. Dus als je 3 treinen tegelijkertijd op de rails hebt staan, dan rijden er 2 op de ene trafo en 1 op de andere (gesteld dat er minimaal 1 trein tussen zit die anders is dan de andere 2).
Meer treinen op de rails maakt dus niet de loc stuk , maar is wat meer belastend voor de ene trafo.
Zo lees ik het, althans.
(https://www.nsesoftware.nl/mtdb/manuals/minitrix/catalogi/80-81/063.JPG)
De rode dieselloc die op AC reageert, wil wel in twee richtingen rijden, maar gaat duidelijk minder vlot als het dubbeltje ook op de baan staat.
Stel én het dubbeltje (de railbus), én de rode dieselloc zijn EMS locs , en rijden dus op een en dezelfde trafo.
Het dubbeltje veroorzaakt intern kortsluiting (oorzaak brandschade), en geeft de dieselloc vertraging vanwege die kortsluiting. Dat zou wel kunnen. Maar dan zou de EMS trafo harder moeten brommen, als dat gebeurt.
De oorzaak was je niet zelf, dat kan nauwelijks, en kan voor je aanschaf al zijn ontstaan.
Kortsluiting bij 2-rail krijg je bij onjuiste polarisatie (https://encyclopedie.beneluxspoor.net/index.php?title=Puntstuk_van_het_wissel_polariseren) en door wielen niet recht (met kortsluiting) op de baan te zetten.
Op één van de loks en het 'dubbeltje' (de railbus) staat onderop ook EMS.
Die worden dus aangestuurd door de EMS trafo.
Precies, en wat staat er dan onder op de rode dieselloc?
-
Op de rode dieselloc staat ook E-M-S onderaan en die werkt perfect.
Ik heb ook nog een wit-blauwe loc en daar staat dat onderaan niet op. Die reageert op de blauwe transfo.
-
Zo te zien is de kap van de stuurstandwagen (1 toeter) gesmolten en niet die van de motorwagen (2 toeters).
De schade aan de kap kan dan niet van een oververhitte motor zijn (tenzij de kappen zijn verwisseld).
Wrs zit in de stuurstandwagen de ems elektronica (spoor N, motor en elektronica pasten toen niet allemaal in de motorwagen) en is deze afgefikt. Met 50V niet onwaarschijnlijk...
Verder is het denkbaar dat de blauwe trafo niet (meer) in orde is. 50V AC is zelfs al op de rand van wat 'veilig' wordt geacht.
Voor kinderspeelgoed dus veel te veel.
De 25V DC is ook erg hoog voor N-spoor. Normaal gesproken ongeveer de helft, 12-14V.
Heb je de uitgangsspanning van de blauwe trafo ook gemeten zonder dat de oranje ems regelaar is aangesloten?
Geeft deze dan ook nog de hele hoge wisselspanning (50V) naar rechts en de nogal hoge gelijkspanning (25V)?
-
Even voor mijn beeldvorming, Minitrix heeft nooit wisselstroommodellen(3Rail) uitgebracht want het is een gelijkstoom(2Rail) merk en ik mis de slepers onder de Railbus(rode dubbeltje) en de puntcontacten in de rails die Märklin wel heeft of heeft er een verandering plaatsgevonden die ik gemist heb?
Het is spoor N, dus geen 3 rail en ook geen puntcontacten.
-
Ik heb de baan net weggeborgen. Ik probeer het te meten wanneer ze terug een keer op stel. Ik zou ook eens moeten kijken, want er gaat maar één 230 V aansluiting naar de groene transfo (enkel verlichting) en een tweede naar één van de twee andere transfo's (de oranje en de blauwe). Die twee worden voor zover ik kan zien ook maar op één plaats geconnecteerd op de baan. Dus de stroom wordt vermoedelijk eerst samengebracht en dan pas op de baan aangesloten.
Mocht iemand een manual hebben van zo'n EMS transfo?
Ik vond die 50V ook wel stevig....
De meting is trouwens telkens tussen het linker en rechterspoor. De multimeter staat telkens ingesteld op de schaal van 200V
MVG
Bart
-
Op basis van de plaatjes in de oude catalogi (zie links hiervoor in dit draadje) is de oranje ems-regelaar geen trafo.
Deze wordt alleen met vier aders aangesloten op de secundaire zijde van de blauwe trafo, aan de uitgang van de ems-regelaar komen twee aders naar de beide rails (spoorstaven).
De groene trafo lijkt me alleen voor de wissels e.d.
Hoe heb je wisselspanning gemeten?
Als je een gelijkspanning ("omgeklapte" sinus) meet op de AC-stand op de multimeter, kan het zijn dat je een twee keer zo hoge waarde afleest.
Sommige multimeters gaan nl. uit van een volledige sinus (+ en -) en meten alleen de positieve waarden.
Omdat deze maar de helft van de tijd optreedt, is de schaalverdeling of de display hierop aangepast en vermenigvuldigt de waarde als het ware met een factor 2, zodat je toch de juiste waarde afleest.
Als je hiermee een gelijkspanning meet heb je 2x zoveel positieve pieken en is de waarde dus een factor 2 te hoog. Dat verklaart ook waarom je dat alleen rechtsom hebt. Linksom heeft dan alleen negatieve waarden en je meet niets. Als je de multimeter andersom aansluit zul je waarschijnlijk de 50V linksom meten.
Dit zou je kunnen testen met een batterij en de spanning aflezen in de DC- en de AC-stand. In dat geval zul je ook een factor 2 in de waarden aflezen.
Dat neemt niet weg dat 25V DC erg hoog is voor een gewone treintrafo.
-
Op basis van de plaatjes in de oude catalogi (zie links hiervoor in dit draadje) is de oranje ems-regelaar geen trafo.
Deze wordt alleen met vier aders aangesloten op de secundaire zijde van de blauwe trafo, aan de uitgang van de ems-regelaar komen twee aders naar de beide rails (spoorstaven).
Correct. De EMS regelaar krijgt de stroom vanuit de blauwe trafo. Volgens de Minitrixcatalogus van 1982/1983 levert deze 14 V AC en 12V DC.
https://www.nsesoftware.nl/mtdb/manuals/minitrix/catalogi/82-83/069.html
(https://www.nsesoftware.nl/mtdb/manuals/minitrix/catalogi/82-83/069.jpg)
-
Misschien staat hier nog wat bruikbare info: http://www.grinsen.de/trix/ems/zub/index.htm
-
Voormalig ems-gebruiker hier... Ik heb in 1979 van mijn opa een vergelijkbare setup gekregen.
In m'n jeugd daar mee gespeeld maar het was altijd gedoe. Die ems-lok (BR01, art. 2100) reed gewoon niet lekker. Nadat die oranje trafo (die inderdaad geen trafo is!) voor de tweede keer stuk was gegaan, heb ik de boel aan de kant gezet.
Fast forward naar de 21 eeuw... De ems-decoder is inmiddels uit de lok verwijderd en vervangen voor een digitale. Voor een lok van bijna 50 jaar oud, doet 'ie het niet gek.