Weegbrug grootbedrijf en model

[Hans Reints]

Na een droge opsomming van de hoofdstukken 1 t/m 15 uit het boek C 74015 deel V, Bedrijfsgegevens voor de TreinDienst (BTD), Hulpmaterieel en exploitatie-inrichtingen van 1972 en 1988, ga ik de mogelijkheid bekijken om met name de in de Hoofdstukken 10 vaste kranen en hijsbokken, hoofdstuk 11 ladingmallen, hoofdstuk 12 watervulinstallaties en hoofdstuk 13 de Weegbrug in model realiseerbaar zijn.

Hoofdstuk 13, De weegbrug


001 Nieuwspoor


002 Nieuwspoor

Fabrieken met een bedrijfsraccordement waar massaoverslag van bulkgoederen (kolen en Erts) plaats vind, zoals o.a. bij de EMO in de Europoort, hebben de beschikking over zogenaamde zelf wegende stortbunkers . Deze stortbunkers storten in een klap de juiste hoeveelheid lading in de wagen en deze worden dan ook niet nagewogen. Wagens die geladen worden met een kraan met grijper, zoals bij schroot en graan, wil er nog wel eens twijfel bestaan over het juiste gewicht van de lading. Daar het gewicht van een wagenlading van invloed kan zijn op de vrachtprijs, en de spoorwegen, net als bij het wegverkeer, gebonden zijn aan een maximaal toegestane gewicht en/of asdruk, is het van groot belang te weten wat het gewicht van de wagen met lading is. Om aan alle twijfel een eind te maken word de wagen over een weegbrug geleid om het juiste gewicht te bepalen. Het maximaal te laden gewicht wordt samen met het eigen gewicht van de wagen bepaald door drie factoren.
1 de toegelaten snelheid
2 het land van bestemmingen en
3 de te berijden baanvakken
Tot aan de eerste decennia van de vorige eeuw kon je bij ieder station met een emplacement en/of  laad-en losplaats een weegbrug aantreffen. Deze weegbrug was over het algemeen in eigendom van de NS en kon door de expediteur aangevraagd worden voor het wegen van de lading. Daar de meeste bedrijven overgegaan zijn op het wegtransport hebben de spoorwegen de meeste van deze laad-en losplaatsen gesloten en opgegeven. Hierdoor zijn ook de weegbrug en ladingmal overbodig geworden. Bij bedrijven die nu nog steeds een spooraansluiting hebben waar stort en/of stukgoed behandeld word, kan men in de regel een weegbrug (met ladingmal) aantreffen zoals hierboven reeds gemeld. Het oudste type weegbrug was die met een houten dek en ononderbroken railstaven.
 Deze brug, welke in het wegdek was ingebouwd, liet ook het wegen van de dan gangbare wegvoertuigen toe. Zoals te zien op foto 1. Bij dit type brug rusten de dwarsliggers waarop de rails bevestigd zijn, direct op de balansen. Zo kan de maximale belasting van het spoor bepaald worden.
Het meest voorkomende type was dat met de doorlopende spoorstaven en stalen dek zoals te zien op foto 2 en 3. Dit spoor mag, mits de brug in rust is als rangeerspoor gebruikt worden. Van dit laatste type weegbrug zijn weer twee uitvoeringen mogelijk: de gewone weegbrug,(foto 2) waar de wagen stil moet staan om gewogen te worden, en de snelweegbrug (foto 4) die om te wegen met een snelheid van maximaal 4 km/h gepasseerd mag worden. De eerste brug is uitgerust met een schuifbalansmeter en de tweede brug met een ronde klok met aangesloten printapperatuur. De bruggen varieerde in lengte van 6,5 tot 24 meter voor de gewone brug, en 8 meter voor de snelweegbrug. Op sommige emplacementen, zoals in Vlaardingen-Centrum, kan je, zij het in zwaar verwaarloosde staat, nog een weegbrug tegen komen. Op een modelbaan waar enkele fabriekssporen zijn gesitueerd, zoals een suikerfabriek of een coöperatie zal een weegbrug zeker niet misstaan. Bij enkele raffinaderijen in Pernis en de Botlek kon je tot voor kort ook deze bruggen aantreffen voor het wegen van de geladen ketelwagens.


003  In het Antwerpse kon je deze in de straat ingebouwde weegbrug met onderbroken railstaven vinden. Dit is een voorbeeld van een Multi functionele brug die zowel voor het spoor- als voor het wegverkeer gebruikt kon worden. Daar het wegverkeer geen hinder van de brug mocht ondervinden is de hele weegput afgedekt met stalen platen. Ten tijde van fotograferen in de jaren negentig van de vorige eeuw was deze brug al buiten gebruik.


004 Na de buitendienststelling van een installatie kon je soms de meest vreemde combinaties  tegen komen.


005 Roosendaal kende ook een snelweegbrug. Deze brug was gelegen naast de rangeerheuvel en werd veel gebruikt door “de suiker” om de met suikerbieten geladen tweeassige GWK’s (ex-Kolenbakken) te wegen. Let eens op het eigen brugsein en de borden die bij de brug staan. De berkenbomen laten zien dat er niet zoveel bewegingen meer plaats vinden. Helaas is ook deze brug verdwenen.


006 Door het glas van het weeghuisje is nog net de ronde “van Berkel” weegschaal te zien.


007 Vrij lang heeft deze zwaar verwaarloosde en buiten gebruik gestelde weegbrug bij station Vlaardingen -Centrum uitgehouden. Op deze brug werden in de glorie tijd van de haring en die van de Sunlightzeep, de geladen wagen gewogen die over heel Europa uitzwermden. Gezien de toestand van de brug is deze al jaren niet meer gebruikt. Bij deze brug lopen de railstaven door maar het is geen snelweegbrug. Het gewicht op de brug werd bepaald door een schuifbalans! De te wegen wagens moesten stilstaan om gewogen te kunnen worden.


008  Put met doorlopende railstaven gezien in de richting van Hoek van Holland


009 Overzichtje.


010 In het vernielde weegbrughuis is de schuifballans duidelijk zichtbaar geworden.

Volgende artikel gaat over de bouw van een weegbrug uit een plotje van het Sleutelspoor
Hans Reints

[Hans Reints]

Het bouwen van een weegbrug in model


011-1480 Dit gaat het worden.


012-1008 Uitgangspunt voor de weegbrug met doorlopende railstaven is een styreen plotje zoals dat door Sleutelspoor geleverd wordt. Dit is de helft van het plotje zoals dat door Sleutelspoor geleverd wordt. Van links naar rechts;
1 Grondplaat (let op de pootjes bij het uitsnijden), 2 en 3 opvulplaten. let op dit zijn eigenlijk drie in een plaatjes. Alleen het buitenste en het binnenste deel gebruiken we voor de brug. 4 en 5 zijn eigenlijk de zelfde platen alleen deze keer met een snijlijn in de midden. Deel 6 is de gegraveerde topplaat voor het stenen muurtje en de stalen afdekplaten van het weeg gedeelte.


013-0983 De bouw van de weegbrug gaat beginnen met een stukje rails van voldoende lengte code 83 of 100. Tussen de rails worden de dwarsliggers net na de bevestigingsplaten weggesneden. Dit is tevens de pasmal voor het hele projectje.


014-0986 Snij met een scherp hobbymes de onderdelen uit het plotje. Probeer niet om met een haal van het mes het onderdeel uit de plaat te snijden, doe je dat dan kan je er op wachten dat de plaat geheid krom trekt. Doe dit snijden met enige zorg en dan komt het allemaal goed. Na het uitsnijden van de onderdelen de snijkanten lichtjes opschuren zodat de onderdelen weer een perfecte pasvorm hebben.


015-0987 Het is en blijft een kwestie van passen en nauwkeurig werken.


016-0989 Het blijft nog steeds bij het zorgvuldig droogpassen van de uitgesneden onderdelen.


017-0884 Als alle onderdelen uit de plaat gesneden zijn kunnen we de eerste gang van de fundatie van het putmuurtje plaatsen. Na het fixeren van de fundatie en het passen van de putrails op de grondplaat, gaan we verder met de opbouw van de putmuur. Gebruik als fixatiemiddel bv MEK of Bisonkitverdunner. Als je nauwkeurig gewerkt heb moet het passen. Als het niet geheel past even bewerken met mes, vijl en schuurpapier tot dat het “Zuigend” past. Het kan wel eens voorkomen dat er aan de onderkant van de railschoenen/bielsen iets moet worden afgeschuurd. Dit zal de praktijk uit wijzen.


018-0990 Het bouwen van het putmuurtje is ansicht niet zo heel moeilijk, alles volgt zich zelf. Laat alles onder druk een nachtje uitharden


019-0891 Zoals op deze foto's te zien is moeten er enkele onderdelen zelf bij gemaakt worden. Voor de strip langs de rijrails, lijmde ik een stuk rails van de zelfde lengte met zijn kop in de ziel van de rijrails. Alles is afgedekt met een hoeklijn van Evergreen 292.


020-0998 Afwerking met de in de plot mee geleverde vulstukjes.


021-0996 Controleer de goede loop over de brug met een met de hand voortbewogen draaistel.


022 Het totaal van bovenaf gezien.

Na het drogen en op kleur brengen word de plaats bepaald waar de brug geplaatst moet worden. Ik zelf heb het in een bestaande baan (diorama) ingepast. Teken op de railstaven af waar de brug moet komen en zaag of slijp deze dan door.


023-0967 Met een Roco zaagje (fijne snede) worden de railstaven door gesneden en met de bielsenmat uitgebroken


024-0969  In het ontstane en opgeruimde gat plaatsen we de brugput. Vul de ruimte onder de grondplaat zover op dat de koppen van de rails gelijk liggen.


025-0971 Het is nu nog een grote mess daar er rijkelijk gebruik is gemaakt van verdunde houtlijm. De rails rusten wel op een stabiele ondergrond en liggen gelijk met de andere vaste rails. Het teveel aan lijm in de weegbak kan met papieren zakdoekjes opgezogen worden. Na droging is er niets meer van te zien Als alles droog is ziet het er gelikt uit. Als de brug in een doorgaand spoor gesitueerd is dan is het wel zaak dat de railstaven elektrisch door verbonden worden.


026-065
Het complete werkstuk op de plaats van inbouw. Het verdeelgebouw op de achtergrond (ook een sleutelspoorproductie zal helaas plaats moeten maken voor het nog te bouwen wegbrugwachtershuisje.


027-7802De weegbrug op zijn plaats met het in de volgende aflevering te beschrijven weeghuisje met interieur.

Alle foto's zijn van Hans Reints

[MOVisser]

Mag ik hier vermlden dat Alacast ook de weegbrug in het assortiment heeft.......

Ronald Visser

[Wim Vink]

Van mij in ieder geval wel Ronald 

[Hans Reints]

DE SCHUIFBALLANS

Onze weegbrug is uitgerust met een schuifbalans. Een Schuifbalans is een weeginstrument dat werk d.m.v. het verschuiven van gewichten langs een lange liniaal. Als de vaste naald op het frame gelijk staat met de naald op de beweegbare liniaal, dan is er een balans en kan het gewicht van het te wegen object worden afgelezen. Om dit mechanisme, en de attributen om de administratie bij te houden te beschermen tegen de weersinvloeden, werd er een huisje omheen gebouwd


028-0733.  Dit is een balans zoals  in de tekst genoemd. Dat ding op de horizontale balk is een baksteen! Waarschijnlijk door het raam(glas) naar binnen gekomen.


029-0731 Zijaanzicht van de scharnierende kant van de liniaal


030 0732 En hier het mechanisme wat de druk op de brug over moet brengen naar de liniaal in het huisje.


031-1258 Uit ‘Evergreen” strips 157 (P5) en een de I-balk 265 maken we het frame van de balans. Lijm twee stukjes 265 met de rug aan elkaar en je hebt een H-balk waarop de balans komt te rusten. Snij uit de strip 157 de vier poten en lijm deze onder de H-balk.


032-1262 Uit reststukjes styreen worden de liniaal en de opstaande delen, waarin de liniaal met het gewicht komt te rusten, gemaakt.


033-1264  met een scherp mes worden de kartels in de liniaal gemaakt. In deze uitsparingen komt het gewicht van de balans te rusten.


034-2029  Onze Preiserlein staat nog wat onwennig naar de balans te kijken. Het balans en het contragewicht zijn gemaakt van stukjes Evergreen rond wat ik nog ergens had rondslingeren.


035-1133 De wagenmeester in zijn domein. De stangen van en naar het mechanisme zijn hier bewust weg gelaten. Als het bouwsel er omheen zit zie je er toch niet meer van, en de modelgewichten halen het ook niet bij het een op een model!


036-1479 Brug met balans. Het huisje komt in de volgende aflevering


037-755 Dit is een model wat in de handel te koop is/was?

[j.ossebaar]

hans en nu nog de weegwagens van NS om de weegbrug te ijken .

[Hans Reints]

Weegbrugbedieningshuisje.

Bij de plot van de weegbrug behoord ook het bijbehorende weeghuisje. In dit huisje zijn ondergebracht het mechanisme voor de weegschaal of de schuifbalans. Dit mechanisme zit niet in de plot en moet uit profielen zelf gebouwd worden. Het huisje is naar voorbeeld van het bouwwerkje wat op het emplacement van Vlaardingen-centrum gestaan heeft. De SGB (Stoomtrein Goes-Borssele) uit het Zeeuwse Goes had serieuze belangstelling voor het gebouwtje, maar door de extreem slechte kwaliteit van het onroerend goed hebben zij er toch maar vanaf gezien. Uit de voor ons liggende plot zijn twee soorten bouwwerkjes te maken; een goed onderhouden in gebruik zijn huisje, of een exemplaar wat al jaren werkeloos op een of ander emplacement staat te verrotten. Ik heb van beide een exemplaren gebouwd.


039 Een in een nog betrekkelijk goede staat verkerend weegbrugwachtershuisje, al is er al een ingegooid raam dicht gemaakt..


040-0730 De deur is al verdwenen


041-0730 De achterzijde van het Vlaardingse huisje. Let wel, de houten mes en groefdelen zijn hier al vervangen door van die lichte aluminium golfplaten.


042-0729 Het verval begint hier zichtbaar te worden. Het brugsein is een verkreukelde puinhoop en de TL balk boven de ramen heeft ook zijn beste tijd gehad.


043-1265 Het bouwen van het huisje geschiet op de zelfde manier als waarop de plot van de weegbrug gebouwd is. Het 2e deel van de plot wat van de weegbrug afgesneden is en alle componenten voor het bedieningshuisje bevat. incl. de seinen.


044-1271 De onderdelen worden met een scherp mes uitgesneden en zorgvuldig afgebraamd.


045-0897  Als er een “goed onderhouden” exemplaar gekozen is, kan er direct begonnen worden met bouwen. De planken zitten goed in de verf en zijn “reette” strak tegen het geraamte gespijkerd. Let er bij het uitsnijden wel op dat de raamspijlen uiterst dun zijn en makkelijk afbreken. Het glaswerk (wat niet mee geleverd wordt) kan gemaakt worden uit glashelder verpakkingsmateriaal. De ramen zijn altijd goed gezeemd d.w.z. zodat je er doorheen kan kijken!.


046-1120 Het huisje in elkaar gezet. Voor het prettig werken, en later het interieur inbouwen, komt er geen bodemplaat in. Het dak plaatsen we wel en dat wordt later afgedekt met in houtlijm gedrenkte papieren zakdoekjes. Dit geeft de imitatie van rubberoit aardig weer.


047-1132 Het huisje in goede staat van onderhoud. Aan de binnenzijde is de balans te zien die uit Evergreen profielen gemaakt is. Deze balans zit dus niet in de plot! Voor het huisje komt nog een plaat met daar op het speciale sein voor weegbrug en draaischijf.


048- De weegbruggen waren voorzien van dagseinen uit het NS seinenboek. Deze seinen waren/zijn het zelfde als die ook voor de draaischijven gebruikt werden. Het sein bestaat uit een rond geel bord met witte rand dwars op de richting van het spoor en betekend: “De weegbrug is opgezet. berijden van de weegbrug toegestaan met de voor die brug geldende snelheid overeenkomstig sein nr.324” Dwars op dit ronde bord staat een driehoekig bord met zwarte band dwars op de richting van het van het spoor en betekend “De weegbrug is afgezet”


049-1481 Door het ontbreken van een “NS weegwagen” doen we het maar met een geladen GTWO kolenbak.


050-1482 Het geheel van bovenaf gezien. Het dak van het huis heeft zijn rubberoit bekleding gekregen.


051 Is de keuze gevallen op het bouwen van een vervallen exemplaar, dan moeten de “planken” in de plot nog bewerkt worden.


052 Het weegbrug sein heeft ook zijn beste tijd gehad


053-F-0191 En zo lag het weeghuisje er op 21 juni 2014 er in Vlaardingen erbij. De SGB had alle belangstelling verloren. Foto, Teun van der Zee


054-2016 Het gedeeltelijk uitgesneden plotje van Gerco.


055-2019 De gedeeltelijk uitgesneden plot van Gerco die geprepareerd is om er het vervallen exemplaar van te maken. De styreen “planken” zijn hier bewerkt met mes en vijl om ze een zo gebruikt mogelijk uiterlijk te geven. Aan de randen en uiteinden zijn de planken van stukken rot voorzien. De kunst is om het niet te overdrijven


056-2026 Het in elkaar gezette huisje. Let op de gebroken ruiten in de front en zijwand


057-2024 De achterzijde ziet er zo mogelijk nog slechter uit als de voorzijde. Net als bij het Vlaardings model zit er ook hier geen glas meer in de sponning.


058-2021 Voor het glaswerk, in hoeverre dat nog aanwezig is, kan gebruik gemaakt worden van stukjes en snippers om zo de desolate staat van het bouwwerk aan te geven. Als het huisje met brug geplaatst is komt er nog gras in, en klimop tegen te staan. Als het plotje in elkaar staat moet het nog bijgewerkt worden met krijt of kleurpotloden om het echt een vervallen indruk te geven.


059 Een voor mij onbekende tekening.

Tekst en Foto’s;  Hans Reints
Plot Sleutelspoor; Gerco van Beelen