Weegbrug grootbedrijf en model

[Hans Reints]

Na een droge opsomming van de hoofdstukken 1 t/m 15 uit het boek C 74015 deel V, Bedrijfsgegevens voor de TreinDienst (BTD), Hulpmaterieel en exploitatie-inrichtingen van 1972 en 1988, ga ik de mogelijkheid bekijken om met name de in de Hoofdstukken 10 vaste kranen en hijsbokken, hoofdstuk 11 ladingmallen, hoofdstuk 12 watervulinstallaties en hoofdstuk 13 de Weegbrug in model realiseerbaar zijn.

Hoofdstuk 13, De weegbrug


001 Nieuwspoor


002 Nieuwspoor

Fabrieken met een bedrijfsraccordement waar massaoverslag van bulkgoederen (kolen en Erts) plaats vind, zoals o.a. bij de EMO in de Europoort, hebben de beschikking over zogenaamde zelf wegende stortbunkers . Deze stortbunkers storten in een klap de juiste hoeveelheid lading in de wagen en deze worden dan ook niet nagewogen. Wagens die geladen worden met een kraan met grijper, zoals bij schroot en graan, wil er nog wel eens twijfel bestaan over het juiste gewicht van de lading. Daar het gewicht van een wagenlading van invloed kan zijn op de vrachtprijs, en de spoorwegen, net als bij het wegverkeer, gebonden zijn aan een maximaal toegestane gewicht en/of asdruk, is het van groot belang te weten wat het gewicht van de wagen met lading is. Om aan alle twijfel een eind te maken word de wagen over een weegbrug geleid om het juiste gewicht te bepalen. Het maximaal te laden gewicht wordt samen met het eigen gewicht van de wagen bepaald door drie factoren.
1 de toegelaten snelheid
2 het land van bestemmingen en
3 de te berijden baanvakken
Tot aan de eerste decennia van de vorige eeuw kon je bij ieder station met een emplacement en/of  laad-en losplaats een weegbrug aantreffen. Deze weegbrug was over het algemeen in eigendom van de NS en kon door de expediteur aangevraagd worden voor het wegen van de lading. Daar de meeste bedrijven overgegaan zijn op het wegtransport hebben de spoorwegen de meeste van deze laad-en losplaatsen gesloten en opgegeven. Hierdoor zijn ook de weegbrug en ladingmal overbodig geworden. Bij bedrijven die nu nog steeds een spooraansluiting hebben waar stort en/of stukgoed behandeld word, kan men in de regel een weegbrug (met ladingmal) aantreffen zoals hierboven reeds gemeld. Het oudste type weegbrug was die met een houten dek en ononderbroken railstaven.
 Deze brug, welke in het wegdek was ingebouwd, liet ook het wegen van de dan gangbare wegvoertuigen toe. Zoals te zien op foto 1. Bij dit type brug rusten de dwarsliggers waarop de rails bevestigd zijn, direct op de balansen. Zo kan de maximale belasting van het spoor bepaald worden.
Het meest voorkomende type was dat met de doorlopende spoorstaven en stalen dek zoals te zien op foto 2 en 3. Dit spoor mag, mits de brug in rust is als rangeerspoor gebruikt worden. Van dit laatste type weegbrug zijn weer twee uitvoeringen mogelijk: de gewone weegbrug,(foto 2) waar de wagen stil moet staan om gewogen te worden, en de snelweegbrug (foto 4) die om te wegen met een snelheid van maximaal 4 km/h gepasseerd mag worden. De eerste brug is uitgerust met een schuifbalansmeter en de tweede brug met een ronde klok met aangesloten printapperatuur. De bruggen varieerde in lengte van 6,5 tot 24 meter voor de gewone brug, en 8 meter voor de snelweegbrug. Op sommige emplacementen, zoals in Vlaardingen-Centrum, kan je, zij het in zwaar verwaarloosde staat, nog een weegbrug tegen komen. Op een modelbaan waar enkele fabriekssporen zijn gesitueerd, zoals een suikerfabriek of een coöperatie zal een weegbrug zeker niet misstaan. Bij enkele raffinaderijen in Pernis en de Botlek kon je tot voor kort ook deze bruggen aantreffen voor het wegen van de geladen ketelwagens.


003  In het Antwerpse kon je deze in de straat ingebouwde weegbrug met onderbroken railstaven vinden. Dit is een voorbeeld van een Multi functionele brug die zowel voor het spoor- als voor het wegverkeer gebruikt kon worden. Daar het wegverkeer geen hinder van de brug mocht ondervinden is de hele weegput afgedekt met stalen platen. Ten tijde van fotograferen in de jaren negentig van de vorige eeuw was deze brug al buiten gebruik.


004 Na de buitendienststelling van een installatie kon je soms de meest vreemde combinaties  tegen komen.


005 Roosendaal kende ook een snelweegbrug. Deze brug was gelegen naast de rangeerheuvel en werd veel gebruikt door “de suiker” om de met suikerbieten geladen tweeassige GWK’s (ex-Kolenbakken) te wegen. Let eens op het eigen brugsein en de borden die bij de brug staan. De berkenbomen laten zien dat er niet zoveel bewegingen meer plaats vinden. Helaas is ook deze brug verdwenen.


006 Door het glas van het weeghuisje is nog net de ronde “van Berkel” weegschaal te zien.


007 Vrij lang heeft deze zwaar verwaarloosde en buiten gebruik gestelde weegbrug bij station Vlaardingen -Centrum uitgehouden. Op deze brug werden in de glorie tijd van de haring en die van de Sunlightzeep, de geladen wagen gewogen die over heel Europa uitzwermden. Gezien de toestand van de brug is deze al jaren niet meer gebruikt. Bij deze brug lopen de railstaven door maar het is geen snelweegbrug. Het gewicht op de brug werd bepaald door een schuifbalans! De te wegen wagens moesten stilstaan om gewogen te kunnen worden.


008  Put met doorlopende railstaven gezien in de richting van Hoek van Holland


009 Overzichtje.


010 In het vernielde weegbrughuis is de schuifballans duidelijk zichtbaar geworden.

Volgende artikel gaat over de bouw van een weegbrug uit een plotje van het Sleutelspoor
Hans Reints

[Hans Reints]

Het bouwen van een weegbrug in model


011-1480 Dit gaat het worden.


012-1008 Uitgangspunt voor de weegbrug met doorlopende railstaven is een styreen plotje zoals dat door Sleutelspoor geleverd wordt. Dit is de helft van het plotje zoals dat door Sleutelspoor geleverd wordt. Van links naar rechts;
1 Grondplaat (let op de pootjes bij het uitsnijden), 2 en 3 opvulplaten. let op dit zijn eigenlijk drie in een plaatjes. Alleen het buitenste en het binnenste deel gebruiken we voor de brug. 4 en 5 zijn eigenlijk de zelfde platen alleen deze keer met een snijlijn in de midden. Deel 6 is de gegraveerde topplaat voor het stenen muurtje en de stalen afdekplaten van het weeg gedeelte.


013-0983 De bouw van de weegbrug gaat beginnen met een stukje rails van voldoende lengte code 83 of 100. Tussen de rails worden de dwarsliggers net na de bevestigingsplaten weggesneden. Dit is tevens de pasmal voor het hele projectje.


014-0986 Snij met een scherp hobbymes de onderdelen uit het plotje. Probeer niet om met een haal van het mes het onderdeel uit de plaat te snijden, doe je dat dan kan je er op wachten dat de plaat geheid krom trekt. Doe dit snijden met enige zorg en dan komt het allemaal goed. Na het uitsnijden van de onderdelen de snijkanten lichtjes opschuren zodat de onderdelen weer een perfecte pasvorm hebben.


015-0987 Het is en blijft een kwestie van passen en nauwkeurig werken.


016-0989 Het blijft nog steeds bij het zorgvuldig droogpassen van de uitgesneden onderdelen.


017-0884 Als alle onderdelen uit de plaat gesneden zijn kunnen we de eerste gang van de fundatie van het putmuurtje plaatsen. Na het fixeren van de fundatie en het passen van de putrails op de grondplaat, gaan we verder met de opbouw van de putmuur. Gebruik als fixatiemiddel bv MEK of Bisonkitverdunner. Als je nauwkeurig gewerkt heb moet het passen. Als het niet geheel past even bewerken met mes, vijl en schuurpapier tot dat het “Zuigend” past. Het kan wel eens voorkomen dat er aan de onderkant van de railschoenen/bielsen iets moet worden afgeschuurd. Dit zal de praktijk uit wijzen.


018-0990 Het bouwen van het putmuurtje is ansicht niet zo heel moeilijk, alles volgt zich zelf. Laat alles onder druk een nachtje uitharden


019-0891 Zoals op deze foto's te zien is moeten er enkele onderdelen zelf bij gemaakt worden. Voor de strip langs de rijrails, lijmde ik een stuk rails van de zelfde lengte met zijn kop in de ziel van de rijrails. Alles is afgedekt met een hoeklijn van Evergreen 292.


020-0998 Afwerking met de in de plot mee geleverde vulstukjes.


021-0996 Controleer de goede loop over de brug met een met de hand voortbewogen draaistel.


022 Het totaal van bovenaf gezien.

Na het drogen en op kleur brengen word de plaats bepaald waar de brug geplaatst moet worden. Ik zelf heb het in een bestaande baan (diorama) ingepast. Teken op de railstaven af waar de brug moet komen en zaag of slijp deze dan door.


023-0967 Met een Roco zaagje (fijne snede) worden de railstaven door gesneden en met de bielsenmat uitgebroken


024-0969  In het ontstane en opgeruimde gat plaatsen we de brugput. Vul de ruimte onder de grondplaat zover op dat de koppen van de rails gelijk liggen.


025-0971 Het is nu nog een grote mess daar er rijkelijk gebruik is gemaakt van verdunde houtlijm. De rails rusten wel op een stabiele ondergrond en liggen gelijk met de andere vaste rails. Het teveel aan lijm in de weegbak kan met papieren zakdoekjes opgezogen worden. Na droging is er niets meer van te zien Als alles droog is ziet het er gelikt uit. Als de brug in een doorgaand spoor gesitueerd is dan is het wel zaak dat de railstaven elektrisch door verbonden worden.


026-065
Het complete werkstuk op de plaats van inbouw. Het verdeelgebouw op de achtergrond (ook een sleutelspoorproductie zal helaas plaats moeten maken voor het nog te bouwen wegbrugwachtershuisje.


027-7802De weegbrug op zijn plaats met het in de volgende aflevering te beschrijven weeghuisje met interieur.

Alle foto's zijn van Hans Reints