Piepende Fl* motor

[Shovel]

Hallo,
Als instrumentmaker ben ik natuurlijk wel op de hoogte van het smeren van tappen, assen en tandwielen.
Op de eerste plaats is de kwaliteit van de olie heel belangrijk. Je kunt niet zo maar de eerste de beste olie gebruiken. Ook is het een misvatting dat olie door de jaren heen dezelfde smeerkwaliteiten behoud. Bij normaal gebruik dien je zeker om de vijf jaar de loc te reinigen en te smeren.
Als de loc dagelijks gebruikt wordt zou ik het zeker ieder jaar doen.
Ik zelf gebruik olie die je bij de fournituurhandel voor klokken kunt kopen.
Normale olie voor klokken en de wat dikkere olie die voor klokken gebruikt wordt. ( Hobbyklok of van der Gevel in Tilburg) Ook gebruik ik een smeermiddel speciaal voor kunststoffen. Eigelijk kun je het beste een twee of drie verschillende diktes gebruiken. Een en ander is afhankelijk hoe warm de assjes worden waardoor de olie te dun wordt en uit het lager loopt.
Normaal frees ik het lager aan de kant waar je tegenaan kijkt iets uit met een oliekom frees. Je kunt het ook met een boortje doen dat min. twee keer zo groot ia als het asgat. Wel met de hand uitfrezen. Door de kapulaire werking blijft zo een reservoirtje olie aanwezig.
Het is een misvatting te denken dat je de tanden van een tandwiel moet smeren. Vaak wordt er gedacht "baat het niet dan schaad het niet". De tanden van tandwielen smeren levert meer schade aan de tanden op dan dat ze smeren. Ze trekken dan makkelijk stof en vuil aan waardoor dit eerder als slijpmiddel dan als smeermiddel dient. Beter is het om een filmlaagje olie op een tandwiel aan te brengen. Dit doe je door 5 - 10 % olie op te lossen in wasbenzine, vervolgens spoel je hier de tandwielen door heen. Laad de tandwieltjes vervolgens drogen en er zit nu een mooi filmlaagje op. Dit is echt voldoende. Dit geld niet voor kunststof tandwielen. Deze hoeven doorgaans niet gesmeerd te worden.
Normale assen en lagers moeten natuurlijk wel gesmeerd worden. Soms en zeker bij de nieuwere motoren, is een bronze lagerbusje van een "gesinterd"materiaal. Dit is heel fijn gemalen brons waar ze een bepaalde hoeveelheid gemalen lood en grafiet aan toevoegen. Onder zeer hoge druk en temperatuur wordt nu zo'n lagertje geperst. Als je zo'n lagerbusje met een loupe bekijkt zie je van die zwarte bolletjes. Door de wrijving die ontstaat tussen as en lagerbus ontstaat een filmlaagje dat als smeermidel fungeert. Deze lagers moet je dus niet smeren. Dit zijn onderhouds vrije lagers. Verder is het van belang dat je minimaal smeert. Over het algemeen wordt er veel te veel smeermiddelen gebruikt.
Het beste kun je een stukje ijzerdraad, koperdraaad of vergelijkbaar van ongeveer een halve mm . nemen Met een kleine hamer sla je dan een plat puntje . Je hebt dan een soort minischroevendraaier. je hebt nu een perfect oliegevertje. Als je verschillende diktes draad neemt heb je nog een setje ook.
Als de tandwielen in een dichte behuizing zitten kun je ze natuurlijk wel smeren.
Als je molicoatolie vermengt met wat normale (klok) olie, krijg je een perfect smeermiddel voor bronzen of messing lagers.
Maar het piepen van je motor los je waarschijnlijk op door wat dikkere olie te gebruiken. Naaimachine olie is veel te dun en te schraal.
Succes met smeren. Schoonmaken is zeker zo belangrijk.. Let wel schoonmaken betekend helemaal uit elkaar in de wasbenzine schoonborstelen ( ikzelf gebruik een ultrasoon schoonmaak machientje, die zijn niet zo duur meer) eruit halen en op een stukje keukenpapier uit laten lekken. Of perslucht. Denk wel aan voldoende ventilatie. Vaak is het zo ddat door landurige stilstand de olie helemaal is ingedroogd. Je lost hem dan wel op met wasbenzind maar er blijft dan heel vaak een hard geworden kraagje achter. Soms moet je dit zelfs wegkrabben. Al je dan een loc niet helemaal uit elkaar haalt blijft dit zitten en zorgt alleen maar voor snel aankoeken van stof en vuil. Met oplosmiddelen als Thinner, Mek, chloroform en acceton moet omzichtig omgesprongen worden. Deze lossen namelijk heel makkelijk kunststof op. Dus ook eventuele lagertjes of tandwielen. Je weet namelijk nooit zeker van wat voor soort kunststof die gemaakt zijn. Denk ook aan de emaile op de wikkeldraad van de spoetjes van de motor dat hier alleen maar met wasbenzine schoongemaakt wordt.
Ik hoop dat je hier wat aan hebt, succes
Groeten Anton

[daan2353]

Dat idee van een draadje met een platgeslagen kopje is geniaal. Ik laat altijd een druppie aan de tip van een draadje hangen, maar dat is vaak al teveel en komt soms niet eens op de goede plek. Een soort piepklein lepeltje van een platgeslagen stuke messingdraad is prima. Dank voor de tip!!

[Peter Kleton]

 Hallo Anton,
 Dat is een leerzaam stuk tekast, dat je daar hebt neergezet.
 Maar wat is volgens jou dan de oorzaak van het krijsen en gillen?
Bij een oud meccanomotortje heb ik wel eens gezien, dat de as rondrolde langs de binnenkant van het lager. Als je de motor harder kon laten lopen, hield het  gillen soms ineens op, en liet je het toerental zakken, kwam het weer terug.
 Goed smeren ,of helemaal niet, voorkomt dat uitslijten voor een zekere tijd, maar als er na lange tijd toch slijtage optreedt, dan zal het smeren zoals jij het voorstelt of op een andere manier met vet behandelen niet meer helpen.
 Zulke behandelingen stellen het krijsen alleen maar uit.
 Groeten,Peter

[RobE]

@Anton,
Een zeer goed stuk wat je daar hebt geschreven.
Ik ben het daar volledig mee eens.

@Peter,
Elke Fleischmann gebruiker wordt vroeg of laat met dit geluid geconfronteerd.
Dit is ook het zwakke punt bij de Fleischmann motoren.
Ik heb nu in een lok een kogellagertje i.p.v de bronzen bus gemonteerd.
Het nadeel hiervan is dat het gat in het lagertje 2 mm is terwijl de as van het anker 2,2 mm is. Die 0,2 mm gaat er moeizaam vanaf, tenzij de over professionele middelen beschikt.
Ook heb ik een lok voorzien van een geïsoleerd motorschild met een nieuw anker met vliegwiel.
Geen olie erop en deze loopt nu als een zonnetje, maar voor hoelang.

Groet, Rob

[Shovel]

Hallo allemaal.
nog een keertje over de piepende motor..Uiteraard is het zo dat na verloop van tijd een glijlager ovaal gaat worden, zeker als het lang met stof en vuil heeft rondgereden en teveel of teweinig smeermiddel. Er zijn verschillende mogelijkheden om te doen. als je de beschikking hebt over een draaibank, maak je uiterraard nieuwe lagertjes van brons. De meeste zullen hier niet over beschikken. Een ander alternatief is ; je haalt het motortje volledig uit elkaar. meestal is het lager aan de tandwielzijde de boosdoener.
Je moet maar eens kijken voor dat je het motortje uit elkaar haalt met een loupe en een spitse pincet, als je dan het asje op en neer probeert te halen zul e merken dat het gat ovaal is geworden. In zo'n geval met dikke olie of vet smeren geeft slechts een tijdelijke oplossing.
Als het echt niet andes kan leg je de platine met lager op een aanbeeldje of iets dergelijk. als het maar goed draagt. je zorgt er dus voor dat het lagertje moo plat hierop ligt. Met een kleine centerpunt sla je vervolgens allemaal putjes rond het oveale gat van het lager.
Dit doe je aan twee kanten van het lager. Hierdoor krimpt het lager en zal je moror asje niet meer passen. Nu ruim je vervolgens dit gat weer op met een boortje net zo dik als het asje.
Beter ng met naaldruimers ( te koop bij Hobby klok of van der Gevel in Tilburg) Dit zijn 5 zijdig taps toelopende ruimers en zijn in setjes te koop.
van een paar tiende van milimeters tot zo'n 10 mm ( niet in een set natuurlijk) Heel handig zo'n setje als je eens een gaatje een paar honderdsen wilt opruimen.
Je ruimt het gat zodanig dat het asje er vrij in rond draait. Deze manier is wel een beetje een lapmiddel maar als je geen ander alternatief hebt moet jiets. Als het gat teveel is uitgesleten kun je nog het lager-busje er uit persen of tikken. Je hebt dan nodig een staafje zilversoldeer en hardsoldeer poeder. (fux 6) een minibrandertje op aanstekergas. Zorg dat je busje goed schoon en vetvrij is. Maak van een druppel water en een beetje fluxpoeder een papje en doe voorzichtig het gat in het busje er mee insmeren. Knip een klein stukje van de zilversoldeerstaaf af (deze is neestal 1 tot 1,5 mm dik) maar zo weinig dat als het selt net niet het gaatje helemaal kan vullen. Leg het busje op een baksteen en stook het vervolgens roodheet.je zult zien dat het zilver zich in het busje verdeeld. Goed laten afkoelenen als het gat helemaal dicht is gaan zitten evenopnieuw uit boren maat dan wel in een kolomboor machientje. Als het goed is is het gat niet helemaal dicht en kan je het opruimen tot de gewenste dikte. Dit zilver is net zo  hard als het bronze busje . Ook een mogelijkheid is Kloklagerbussen gebruiken. Deze zijn er is in diverse maten te koop. Je boord en freest het oude gat uit perst hier een nieuwe bus in en ruimt vervolgens deze bus op in de gewenste diameter. Denk er goed aan dat de as mooi glimmend en zonder inloopkrassen is anders is je werk voor niets geweest. Wel even polijsten voor dat je je lager opruimt...
Dit laatste is verreweg de beste oplossing (op een nieuw lagertje draaien natuurlijk)
Als je dan ook nog de collector van je motor mooi glad maakt (voorzichtig in je dremeltje met heeeeeeeeel fijn schuurpapier. Liefst 1500 op z'n minst.
Nog een tip : Je gaat naar de Gamma, praxis karwei of wat dan ook en zegt dat je laatst een hoop verf hebt gekocht maar vergeten bent de houten roerstaafjes bij te vragen. Dit doe je tot je er flink wat hebt. Nu koop je het beste waterproof schuurpapier dat er is, ikzelf koop 3M, Je begint met korrel 180 (dit is grof) 220 en ga zo maar door tot (als je er aan kan komen) 2500. Je koopt een bus spuitlijm en spuit een vel schuurpapier dun in.Leg de roerhoutjes mooi naast elkaar en dek ze af zodat er nog ter breedte van het schuurpapier hout overblijft. Spuit dit ook dun in met lijm. Leg hier je ingespoten vel bovenop en druk goed aan. Snijdt met een scherp mes de latjes van elkaar. Draai ze om en herhaal dit proces. Je hebt nu prachtige schuur/polistlatjes die voor allerlij doeleinde geschikt zijn.
Als je eenmaal weet hoe makkelijk deze dingen zijn stuur je je hele familie met dezelfde smoes naar de Gamma.
O.K. terug naar je motortje. Je was je asje aan het polijsten. Als de lagertjes weer terug zij gezet in de platines ga je je anker er weer in plaatsen en kijkt of deze mooi soepel in het lagertje loopt. Nog even een oliekommetje in het lager maken en je motortje is weer als nieuw. Een niewe motor kopen kan ook, maar dat is geen restauren en je hebt er ook niet zoveel lol van.
Succes Groeten Anton.

   

[Fred Eikelboom]

Hoi,

Dit is wel een oud draadje, maar ik probeer het toch maar.

Nog even een oliekommetje in het lager maken en je motortje is weer als nieuw.

Nou is het gebruik van een draaibank me niet onbekend en heb ik al heel wat lagers in mijn vingers gehad, maar de uitdrukking 'oliekommetje' daar heb ik nog nooit van gehoord.
Zou iemand (of Anton zelf) mij uit kunnen leggen hoe dat er uit ziet?

mvg,
Fred.

[Peter Kleton]

 Is het mss een klein oliekanaaltje  dat je van buitenaj naar de lageropening moet boren?
 Groeten,Peter ,meelezer

[Fred Eikelboom]

Hoi Peter,

Je had het met dat oliekanaal al bijna goed.

Ik heb iemand die ik kende van vroeger en bij van mijn vorige werkgever
bij de smeerdienst werkte, gevraagd wat die oliekom nu eigenlijk was.
Hij was heel verbaasd dat ik hem belde, maar heeft het me duidelijk uitgelegd.

Ik heb onderstaande tekening gemaakt, zodat een ieder kan zien wat het is.


Het dient als oliereservoirtje.

mvg,
Fred.

[Peter Kleton]

 Hallo, Dat iedereen met een boormachine wel maken, het is dus  gewoon een holte, waar de olie in blijft hangen. 
 -Peter
 

[santerdam]

Bedenk wel, dat een boor een kegel maakt, die net verkeerd om is. De olie loopt er juist uit ! Lagerfabrikanten zijn overigens al snel dit type lagers gaan voorzien van stofdichte afdichtringen. Een open oliebadje is een ideale verzamelplaats voor stof en vuil .....

Sander

[Peter Kleton]

 O,Ik begrijp het.
 Net andersom met de ''schuinte'' /tapsheid.Dus met een boor kan dit zeker niet.
 Groeten,Peter

[Fred Eikelboom]

Hoi,

Sander, het klopt, de frees die voor het maken van de oliekom gebruikt wordt, ziet er wanneer je hem in de lengte doorzaagt ongeveer zo uit:


Kun je een voorbeeldje laten zien van een buslager met stofafdichting?, want die soort ken ik niet. Wel kogellagers met stofafdichting.

bvd,
mvg,
Fred.