Recensie "De trein terug" (Spoorlijn Alkmaar - Den Helder

[Eelco Storm]

Op mijn verjaardag plofte een pakket uit Nederland op de mat. Hierin bevonden zich twee boeken. Het boek "Revolutionair Rusland 1891 - 1991, een geschiedenis" door Orlando Figes doet, hoewel buitengewoon veelbelovend, hier niet ter zake. Omdat dit nu eenmaal een treinenforum is, zal ik me beperken tot het tweede boek: "De trein terug, het bewogen verleden van de spoorlijn Alkmaar - Den Helder" door Wim Wegman.



De auteur en journalist Wim Wegman is bekend van de boekenreeks 'Sporen' waarin hij diverse spoorlijnen in Noord- en Zuid-Holland beschrijft. Zijn website https://wimwegman.wordpress.com/ besteed aandacht aan deze spoorlijn en alle verhalen die hij daar omheen gevonden heeft. Dit levert een combinatie van journalistiek, regionale geschiedenis en de spoorwegen op.

Het boek van Wegman volgt nauwgezet de spoorlijn Alkmaar - Den Helder. Beginnend bij station Alkmaar steeds een stukje verder naar het noorden. Elke aftakking wordt nauwgezet beschreven. Aanleg, gebruik, verval en sloop. Waar mogelijk volgt Wegman het trace van de beschreven aftakking in het heden om te laten zien wat er nog rest. Het mag geen verrassing zijn dat dat nauwelijks nog iets is anno 2015 (het jaar waarin het boek verscheen). Een oude huizenrij die de loop van een goederenlijn volgt, een spoordijk, landhoofden van bruggen.

Niet alleen uitgevoerde plannen worden behandeld. Ook diverse plannen voor nooit aangelegde aftakkingen en stations passeren de revue. Denk aan een aftakking voor een spoorlijn over de afsluitdijk, de optie van een station Alkmaar Zuid of een geplande spoorlijn Alkmaar - Lelystad. Deze hoofdstukken vormen wat mij betreft een leuke, waardevolle aanvulling.

Ronduit vermakelijk wordt het boek wanneer de schrijver zijn aandacht richt op het stationsgebouw van station Alkmaar. Hier is geen enkele sprake meer van een objectieve geschiedschrijving zoals ik die gewend ben. Integendeel, de schrijver gaat zich ruim te buiten aan zijn overduidelijk negatieve gevoelens over wat de tijd (en diverse architecten) met het stationsgebouw hebben uitgespookt. Ook heeft hij een duidelijke mening over het ontwerp van de diverse meubelzaken op de Alkmaarse meubelboulevard. Een oud industrieterrein waar ook goederentreinen reden. Overigens ook voor mij nog net een beetje historie die ik heb meegemaakt. Mijn eerste basisschool was op dat terrein gevestigd en ik herinner me nog de overwoekerde rails en wissels die daar toen nog lagen.

Verwacht geen hoogstaande historische analyse van de behandelde spoorlijn. Feiten en achtergronden worden vooral anekdotisch aangedragen als ergens het begin van een spoorlijn of aftakking behandeld wordt. Maar al snel daar na gaat Wegman over op regionale bronnen als lokale kranten en mensen die hij op zijn spoorspeurtochten tegen komt. Is dat erg? Nee, dit is immers regionale geschiedschrijving, en hij laat duidelijk merken zijn lezerspubliek te kennen. Geen saaie analyses en overzichten en objectieve beschouwingen maar gewoon op een keuvelende onderhoudende toon schrijvend over iets dat dicht bij het lezerspubliek staat.

Het boek is dus vooral een verzameling anekdotes opgehangen aan de kapstok van de spoorlijn Alkmaar - Den Helder. Absoluut geen hoogstaand standaardwerk dat in geen enkele spoorwegboekencollectie mag ontbreken, maar voor de regionaal geinteresseerde zeer onderhoudende lectuur. Ik heb zelf ongeveer 18 jaar in Alkmaar gewoond en voor mij hoort het wel in de kast te staan, naast het boek over de tramlijn Alkmaar - Bergen aan Zee dat recent verscheen. Het boek heeft een aantal leuke wetenswaardigheidjes, zoals proefritten met een DE III in 1934 naar Den Helder. Dat was nieuw voor mij.

De foto's zijn niet uniek te noemen, veel bekend fotowerk is geput uit archieven, een deel komt uit persoonlijke collecties. Helaas hier en daar een tikje te donker afgedrukt. Maar het kan zijn dat ik daar, als verzamelaar, wellicht al te kritisch op ben geworden.

Het boek kost 19,95 en dat is een prima prijs voor een leuk stukje regionale geschiedenis. Gebonden in slappe kaft, 192 pagina's leesplezier.

Eelco

[draaischijf2000]

Helemaal mee eens.
Is echt een boek voor heemkunde.
Voor treinliefhebbers valt het tegen.
Ik had meer historische foto's van treinen in het Noordhollandsche landschap verwacht.
Niettemin een aardig boekje.

Romani-P

[Eelco Storm]

Heemkunde, dat is inderdaad het juiste woord 

[Frank103]

Ik vind Wim Wegman erg plezierig schrijven, hij is journalist van een plaatselijke krant die een artikeltje over de verdwenen Haarlemmermeerspoorlijn zou schrijven, dat leverde zoveel reacties op dat hij inmiddels 5 boeken heeft geschreven. De nadruk ligt op verhalen over de (verdwenen) spoorlijnen, niet bij materiaal of techniek. Ik kan deze boeken iedereen met interesse in spoorwegen aanraden!