Doel:€250.00
Donaties:€100.00

Per saldo:€-150.00

Steun ons nu!

Laatst bijgewerkt
op 01-08-2022

Vacature: secretaris bestuur
Algemeen

De stichting

Recente berichten

Zwederbaan door Ben
Vandaag om 18:17:29
Rondom Charlois door hrp
Vandaag om 18:16:06
BMB 00-Modulebaan, BMB-Rijdagen en BMB-Deelname aan Beurzen & Evenementen door St00mboy
Vandaag om 18:11:12
Flikkeren/kleur van Ledbatten 4000K door Menno
Vandaag om 17:59:18
Ombouw/Pimpen Bolle neuzen door bollen neus
Vandaag om 17:48:18
Mijn eerste H0-modeltreinbaan in aanbouw door wob
Vandaag om 17:39:21
Toon hier je nieuwe (model-) spooraanwinst(en)... door Arnold van Heyst
Vandaag om 17:30:03
TV-Programma "De Grote Kleine TreinenCompetitie" door hrp
Vandaag om 17:16:52
Aachenau West door wob
Vandaag om 16:49:30
PB models: Wadlopers model 2022, voorbeschouwing. door Spoor010
Vandaag om 16:25:04
Vullen zelflosser Fleischmann door piksov
Vandaag om 15:51:28
rookgenerator door Rolf S
Vandaag om 15:48:20
Bouw van een volmodel motorlogger op de helling door Hans Reints
Vandaag om 15:47:00
NS 6000 (in schaal 0) door FritsT
Vandaag om 15:45:06
HENCKENS Modelspoortoebehoren (persbericht) door bellejt
Vandaag om 15:43:04
Heen, En en Weer door Huup
Vandaag om 15:31:08
Heen, En en Weer: de tram. door RobK
Vandaag om 14:58:48
Nieuw type beveiliging door BrightonBelle
Vandaag om 14:29:29
Oneindige Overslag 0e RC door Marc tramt
Vandaag om 14:25:30
ESU lopi v5 jumpstart. door RikM
Vandaag om 13:41:17
Welke titels zijn er allemaal uitgegeven in de "oranje serie"? door Eric B
Vandaag om 13:22:52
Nieuwe fabrikant: YAMoRC: Yet another Model Railroad Company door Karst Drenth
Vandaag om 13:00:14
Ermehuizen anno 1974 door Mispoes
Vandaag om 12:48:04
Raadplaatje door eemstede
Vandaag om 12:09:58
Onlangs gespot - gefotografeerd, de foto's door Kronefan
Vandaag om 12:04:50
Station Baarn, in Z door RieX
Vandaag om 11:39:16
Nederlandse afzet bakken en trailers op Trailstar wagons. door Wil uit Drenthe
Vandaag om 11:19:47
PIKO 2022, nieuws van de fabrikant. door Eric B
Vandaag om 11:18:20
Van Biervliet/B Models 2019, nieuws van de fabrikant door Chris
Vandaag om 10:33:11
Rivarossi Breuertje digitaliseren door Duikeend
Vandaag om 10:22:53
  

Auteur Topic: bezetmelders en wisselmelders  (gelezen 839 keer)

Graddy

  • Offline Offline
  • Berichten: 21
bezetmelders en wisselmelders
« Gepost op: 10 augustus 2022, 21:21:18 »
Hallo,
Ik ben op zoek naar welke bezetmelders en wisselmelders ik moet hebben. Ik heb met behulp van jullie hier en van mijn Uhlenbrock Intellibox basic en een klein ovaaltje rails  een digitaal treintje aan het rijden gekregen. Supertrots natuurlijk deze ouwe kerel.
Maar nu ben ik mij aan het voorbereiden op een grotere baan boven. Zo gauw het wat koeler word ga ik daar door met mijn baan. De tafel staat er al. Er komt nog een wat groter blad op omdat ik nu rij met H0 rail. K rail van Marklin en ik rij met massadetectie.( is de bedoeling) Ook eerst een wat grotere ovaal. Rustig aan doen is me geleerd.
Zo en nu nog mijn vraag. Ik lees heel veel over bezet en wisselmelders. Maar het word steeds lastiger voor een leek.
Wat kan ik aansluiten op deze IB Er zit loconet op en er werd verteld dat ik met een verloop ook naar S88 kan.  Maar het enige verschil wat me verteld word is de prijs. Nou ja zoveel heb ik er niet nodig denk ik. Maar ik wil graag een merk en een nummer horen welke ik kan aanschaffen en die het goed doen op mijn IB. Het is een heel verhaal geworden. Sorry maar deze stap is wel belangrijk.
Alvast bedankt
Fijne avond nog

Martin Hornis

  • Offline Offline
  • Berichten: 1386
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #1 Gepost op: 11 augustus 2022, 01:40:51 »
Bezetmelders met massadetectie zijn er te kust en te keur. Kijk op de websites van (o.a.) Digikeijs, Uhlenbrock, Rosoft en LDT. Sommigen raden daarbij een galvanische scheiding (via optocouplers) aan.

De benaming "wisselmelders" kan tot verwarring leiden. Bedoel je wisselstandmelders of wisselbezetmelders? In beide gevallen gevallen kun je bij de hierboven vermelde firma's terecht.

Toch is er een klein verschil: wisselstandmelders maken gebruik van een contact van de wisselaansturing. Dergelijke contacten kunnen ook door een OC32 verwerkt worden. De verdere verwerking verloopt dan via een RS485-bus naar een pc.

Over enige maanden hoop ik een werkend systeem met de optocoupler-ingang van de OC32 operationeel te hebben. Dan zijn ook bezetmelders op basis van massadetectie mogelijk. Het uiteindelijke voordeel van het OC32-systeem is dat je dan maar één type decoder nodig hebt: een OC32 voor alles: ingangssignalen en uitgangssignalen die geschikt zijn voor bezetmeldingen, besturing van wissels en seinen, plus wat je zelf nog maar verder kunt gaan bedenken.
Supertrots natuurlijk deze ouwe kerel.
Leeftijd is maar betrekkelijk. Zelf ben ik op mijn 72e met de OC32 begonnen. Sinds eind juni heb ik mijn baan klaar. De OC32's doen alles wat ik nodig heb en wil.
« Laatst bewerkt op: 11 augustus 2022, 01:47:20 door Martin Hornis. Reden: leeftijd is maar betrekkelijk »
Märklin K-rails met boogstralen > 500 mm; NS-lichtseinen met cijferbak: 4, 6 en 8 in één bak; iTrain; Intellibox I; OC32;
eigen treindetectiesysteem aangesloten op OC32;
controleprogramma voor OC32.

bask185

  • Offline Offline
  • Berichten: 2409
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #2 Gepost op: 11 augustus 2022, 08:08:02 »
https://www.digikeijs.com/en/dr4088ln-opto-16-channel-s88n-feedbackmodule-with-loconet.html
Alles wat je nodig heb voor bezetmelding met massadetectie. Deze 'OPTO' is galvanisch geisoleerd, wat wil zeggen dat je IB geen risico loopt op beschadiging. Deze kan je via loconet aansluiten op de IB.

Op deze terugmelder kan je ook S88 melders aansluiten, maar het enige wat je wint zijn een paar centjes. Je kan naar mijn mening gewoon meer van dezelfde terugmelders kopen als je er meer nodig heb.

Zelf vind ik wisselmelders, al is het voor bezetmelding of wisselstand melding, compleet nutteloos als je betrouwbare wissels heb.

Mvg,

Bas

AlbertG

  • Offline Offline
  • Berichten: 607
    • Modelbaan Den Akker
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #3 Gepost op: 11 augustus 2022, 08:17:17 »
Hoi Graddy,
Bezetmelders heb je alleen nodig als je automatisch wilt gaan rijden.

Ik ben het met Bas eens. Als je wissels goed werken en je software voor automatisch rijden is goed ingericht zie ik het nut van wisselstandmelders niet.
Ik werk zelf met Rocrail. Daar zit een zogenaamde 'start van de dag' optie in. Die zorgt er voor dat de wissels bij het opstarten in Rocrail in dezelfde stand staan als op je baan.

Misschien heb je hier wat aan: https://youtube.com/playlist?list=PLV0HmPHKLZR56iqWCG9EGT7UBeJerOHHw

Succes,
Albert.
Hartelijke groeten,
Albert

Ronaldk

  • Offline Offline
  • Berichten: 8515
    • Bouw Endstation der Linie: Bahnhof Poggendam
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #4 Gepost op: 11 augustus 2022, 08:56:45 »
Hoi,

Los (buiten) het feit waarom iedere beginneling altijd het doel heeft om de treinbaan compleet automatisch wil laten rijden maar even helpen.

Ik ben op zoek naar welke bezetmelders en wisselmelders ik moet hebben.

Je zorgt voor een spraakverwarring omdat je niet de juiste termen gebruikt. Je ziet nu allerlei oplossingen voorbij komen die je als beginneling niet altijd verder helpen.

Even stap voor stap wat dingen afpellen:

Je wilt je baan automatisch te laten rijden door je treintjes door middel van een computerprogramma te laten aansturen?

Is het antwoord Ja: Automatisch rijden:
Voor automatisch heb je de volgende zaken nodig:

- Terug-/bezetmelding: De computer moet weten waar je treintje op de baan staat. Daarvoor verdeel je je baan in blokken (en secties). Zonder aan de computer door te geven weet het computerprogramma nog niets. Daarom monteer je een terug- of bezetmelder tussen de centrale en rails. Je sluit ieder blok / sectie aan op een uitgang van de terug- / bezetmelder. De terug-/bezetmelder stuurt een signaal naar de centrale en deze geeft aan de computer door of een uitgang bezet is of niet. Hoeveel blokken en/of secties moet maken hangt af van het programma. Daarvoor zal je de handleiding van je computerprogramma moeten lezen.

- Aansturing wissels: Het computerprogramma moet je treintje over de baan kunnen sturen. Dus ook de wissels omzetten. Dan zal je je wissels elektrisch moeten kunnen besturen. Dan heb je er nog niets aan. De volgende stap is een wisseldecoder nodig om het wissel via de centrale (en dus ook de computerprogramma) om te zetten. Je sluit de elektrische wissel aan op de wisseldecoder. Welke wisseldecoder je nodig hebt is afhankelijk van hoe je je wissels omzet. Dus met een spoelaandrijving (standaard Märklin), servo's, minimotoren of geheugendraad.

- Treinbesturingsprogramma: Het programma regelt de aansturing van de baan. Je voert de complete baan in het programma in. Dan geeft je aan waar welke terug-/ bezetmelder in welk blok / sectie van de baan aangesloten zit. Je geeft aan welke wissels waar aangesloten zitten. Je geeft aan welke rijwegen (wisselstraten) er zijn. Dus waar mag een treintje van waar naar waar rijden. Je geeft al je digitale treintjes in. Eventueel maak je nog routes om de treintjes een bestemming te geven. En dan is het rijden. Hoe het een en ander werkt is afhankelijk van welk treinbesturingsprogramma je wil gaan gebruiken. O ja: Dit kost veel tijd om goed te leren.

- Digitale treintjes: Al je treintjes moeten digitaal zijn om commando's van de centrale te kunnen ontvangen.

IK rail van Marklin en ik rij met massadetectie.( is de bedoeling)

Dan kan je je eventueel gewoon de melders van Märklin gebruiken. Deze zijn voor massadetectie. De nieuwe hebben een S88-N met een verloopje zijn die op je Intellibox aan te sluiten. Andere merken werken precies hetzelfde maar zijn meestal goedkoper dan Märklin.

Wat kan ik aansluiten op deze IB Er zit loconet op en er werd verteld dat ik met een verloop ook naar S88 kan.

Loconet en S88 zijn niet hetzelfde. LocoNet is een systeem waar je onder andere zowel Wisseldecoders, Terug-/Bezetmelders, Handregelaars,  modelbaanversterkers (booster) als de computer op kan aansluiten. Het is dus een universele (aansluit)bus. Er zitten wat voor en nadelen aan het systeem. LocoNet varianten van Wisseldecoder en terug-/bezetmelders zijn meestal wat duurder dan de "standaard" versies. Uhlenbrock (maker van de IB) levert een hele serie LocoNet-producten. S88 is een bus om meldingen van de terug- / bezetmelder naar de centrale te krijgen. Deze verwerkt ze. Je hebt een s88 aansluiting op de IB. Dan kan je die lekker gebruiken.

Je hebt dus nog wel wat "huiswerk":
- Bedenken hoe je wissels (elektrisch) gaat bedienen? Daarna kan je bepalen welke wisseldecoder je nodig hebt: (Decoder voor magneetspoelen, Decoder voor servo's, decoder voor minimotoren).
- Bedenken welk computerprogramma je wil gaan gebruiken. Door de handleiding te lezen weet je ook hoe je je baan moet indelen.
- Bedenken hoe je de blokken fysiek moet maken. Dus hoe verdeel je de baan fysiek in blokken. Doorzagen van de rails? Moet er nog meer gedaan worden bij Märklin K-rails? En een draadje er aan solderen? Dat draadje dan naar de terug-/bezetmelder.

Bij een redelijk grote baan heb je op een gegeven ogenblik een bos draad onder de baan hangen dat verwerkt moet worden. Alles boven je macht werken is niet fijn. Je moet er zin in hebben om dat te willen. Ik had daar geen zin meer in. Dus ik heb het radicaal omgegooid, zie ook mijn bouwdraadje.


Is het antwoord Nee: Niet automatisch rijden
Dan heb je geen terug-/bezetmelders nodig. Dan is het allemaal wat simpeler. Wil je je wissels op de Intellibox Basic kunnen bedienen? Zo ja: Dan heb je alleen wisseldecoders nodig. En welke wisseldecoder je nodig hebt is afhankelijk van welke wisselaandrijving je gaat gebruiken. Bij Märklin is het vaak een magneetspoelaandrijving. Daar zijn verschillende fabrikanten voor die goede wisseldecoders leveren.

Mijn tip: Laat je eens goed informeren op een beurs  (Binnenkort is OnTraXS!) of een goede winkel in de buurt. In de Encyclopedie Digitale baanbesturing staat ook nog het een en ander.
« Laatst bewerkt op: 11 augustus 2022, 09:03:14 door Ronald Koerts »
Zijn we aan het bouwen? Ja! We zijn aan het bouwen: Ronald’s nieuwe project: Endstation der Linie: Bahnhof Poggendam!

Graddy

  • Offline Offline
  • Berichten: 21
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #5 Gepost op: 11 augustus 2022, 11:55:33 »
Even een aanvulling. Ik bedoelde wissel bezetmelders. Ik heb weer heel wat om te lezen. Natuurlijk kan ik op mijn club ook wel wat vragen. Technisch ben ik slecht onderlegd. Ik had een heel ander vak. Maar hoop nog bij te leren. Dus alvast bedankt voor de adviezen.
Fijne dag nog.

Blausee-Mitholz

  • Offline Offline
  • Berichten: 763
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #6 Gepost op: 11 augustus 2022, 11:59:04 »
Wissels hebben miz geen melders nodig.

Mvg Johan

bellejt

  • Offline Offline
  • Berichten: 1189
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #7 Gepost op: 11 augustus 2022, 12:08:59 »
zoals gezegd hebben wissels normaal geen bezetmelders  nodig omdat deze tot een wisselstraat behoren en dus gereserveerd worden door het programma.een trein stopt normaal niet op wissels.Je zou het enkel kunnen gebruiken om een lange wisselstraat sneller vrij te geven maar ik zie daar persoonlijk het nut niet van in
Greetings,salutations,groetjes,

Graddy

  • Offline Offline
  • Berichten: 21
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #8 Gepost op: 11 augustus 2022, 12:26:27 »
Hoi Graddy,
Bezetmelders heb je alleen nodig als je automatisch wilt gaan rijden.

Ik ben het met Bas eens. Als je wissels goed werken en je software voor automatisch rijden is goed ingericht zie ik het nut van wisselstandmelders niet.
Ik werk zelf met Rocrail. Daar zit een zogenaamde 'start van de dag' optie in. Die zorgt er voor dat de wissels bij het opstarten in Rocrail in dezelfde stand staan als op je baan.

Misschien heb je hier wat aan: https://youtube.com/playlist?list=PLV0HmPHKLZR56iqWCG9EGT7UBeJerOHHw

Succes,
Albert.
Bedankt voor je uitgebreide verhaal. Hier kan ik wat mee. Ik ga ook zeker je draadje bouwen volgen. De reden dat ik een automatische baan wil maken is dat ik nu een paar jaar meeloop en allerlei banen heb bekeken en mee helpen bouwen. En ja ik vind automatisch rijden gewoon leuk. Een aantal treinen tegelijk over die baan Prachtig. Met meebouwen is het vaak de koffie aangeven of de rails hoor.
Je adviezen zijn erg goed en ik ga ze ook opvolgen. Sorry voor mijn verkeerde woord gebruik. Onthouden is niet mijn sterkste kant. Ben in mijn werk nogal eens op mijn hoofd geraakt waardoor ik moeite heb met onthouden. Maar nu pensioen. Op mijn laptop ben ik Koploper aan het leren en er is een clublid die dit programma heel goed kent vandaar de keuze voor dit programma.
Dus ben overal wel mee bezig. Mijn baan boven doe ik ook rustig aan. De buitenste ovaal eerst en zo naar binnen toe aanleggen. Als het koeler is. Ik wil het eerst zelf zoveel mogelijk doen maar het solderen zal nog wel moeilijk worden. Daar ben ik het afgelopen jaar mee aan het oefenen geweest maar ik denk ook door een te goedkoop soldeerboutje wil dit nog niet geweldig.

Graddy

  • Offline Offline
  • Berichten: 21
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #9 Gepost op: 11 augustus 2022, 12:29:05 »
Bedankt voor je uitgebreide verhaal. Hier kan ik wat mee. Ik ga ook zeker je draadje bouwen volgen. De reden dat ik een automatische baan wil maken is dat ik nu een paar jaar meeloop en allerlei banen heb bekeken en mee helpen bouwen. En ja ik vind automatisch rijden gewoon leuk. Een aantal treinen tegelijk over die baan Prachtig. Met meebouwen is het vaak de koffie aangeven of de rails hoor.
Je adviezen zijn erg goed en ik ga ze ook opvolgen. Sorry voor mijn verkeerde woord gebruik. Onthouden is niet mijn sterkste kant. Ben in mijn werk nogal eens op mijn hoofd geraakt waardoor ik moeite heb met onthouden. Maar nu pensioen. Op mijn laptop ben ik Koploper aan het leren en er is een clublid die dit programma heel goed kent vandaar de keuze voor dit programma.
Dus ben overal wel mee bezig. Mijn baan boven doe ik ook rustig aan. De buitenste ovaal eerst en zo naar binnen toe aanleggen. Als het koeler is. Ik wil het eerst zelf zoveel mogelijk doen maar het solderen zal nog wel moeilijk worden. Daar ben ik het afgelopen jaar mee aan het oefenen geweest maar ik denk ook door een te goedkoop soldeerboutje wil dit nog niet geweldig.
Dit citaat hoorde hier.
vr groeten

Remunj

  • Offline Offline
  • Berichten: 7413
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #10 Gepost op: 11 augustus 2022, 12:31:02 »
Even een aanvulling. Ik bedoelde wissel bezetmelders. Ik heb weer heel wat om te lezen. Natuurlijk kan ik op mijn club ook wel wat vragen. Technisch ben ik slecht onderlegd. Ik had een heel ander vak. Maar hoop nog bij te leren. Dus alvast bedankt voor de adviezen.
Fijne dag nog.
Zoals Ronald al aangaf gebruik je verkeerde termen waardoor je misschien verkeerde adviezen krijgt.
Beantwoord eerst Ronald zijn vragen eens en geef aan wat je precies wilt bereiken voordat je van alles  aanschaft wat je misschien niet nodig hebt.
En mag ik je adviseren eens een kijkje te nemen de encyclopedie. Daar staat een hoop info waarmee veel vragen al Beantwoord zullen worden.
https://encyclopedie.beneluxspoor.net/index.php?title=Digitale_baanbesturing
Gr.
Eric

Ronaldk

  • Offline Offline
  • Berichten: 8515
    • Bouw Endstation der Linie: Bahnhof Poggendam
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #11 Gepost op: 11 augustus 2022, 12:46:45 »
Hoi,

Dus ben overal wel mee bezig.

Maak een lijstje / stappenplan hoe je denkt het een en ander aan te pakken. Met van alles bezig zijn kan er voor zorgen dat je het overzicht kwijt raakt. Dan komt er niets meer af.

Op mijn laptop ben ik Koploper aan het leren en er is een clublid die dit programma heel goed kent vandaar de keuze voor dit programma.

Dan moeten dat clublid jou goed kunnen helpen met hoe jij blokken en secties moet indelen op je (test)baan. Ook zou hij je in een middagje op de club kunnen uitleggen welke wisseldecoders voor je wissels en bezetmelders voor je baan je kan gebruiken. En hoe je ze moet installeren. De kennis is er wel.

Als het koeler is. Ik wil het eerst zelf zoveel mogelijk doen maar het solderen zal nog wel moeilijk worden. Daar ben ik het afgelopen jaar mee aan het oefenen geweest maar ik denk ook door een te goedkoop soldeerboutje wil dit nog niet geweldig.

Heb je het al geprobeerd aan de railstaaf? Zo ja: Dan klopt het dat het slecht gaat. K-rails is niet de fijnste rail om aan te solderen. Even wat zoeken op internet (en hier op het forum) geeft al aan dat je er speciaal soldeer voor nodig hebt. Anders gaat het niet lekker. Voor aan de rails solderen is een wat zwaardere bout (40+ Watt) wel makkelijk. Dan krijg je wat warmte in de rails.

Even een aanvulling. Ik bedoelde wissel bezetmelders.

Bij 99 van 100 programma's hoeven wissels niet aangesloten te worden op een bezetmelder. Het programma weet wanneer een wisselstraat bezet is en wanneer niet.

Groet Ronald.
Zijn we aan het bouwen? Ja! We zijn aan het bouwen: Ronald’s nieuwe project: Endstation der Linie: Bahnhof Poggendam!

bask185

  • Offline Offline
  • Berichten: 2409
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #12 Gepost op: 11 augustus 2022, 12:50:56 »
Citaat
Heb je het al geprobeerd aan de railstaaf? Zo ja: Dan klopt het dat het slecht gaat. K-rails is niet de fijnste rail om aan te solderen. Even wat zoeken op internet (en hier op het forum) geeft al aan dat je er speciaal soldeer voor nodig hebt. Anders gaat het niet lekker. Voor aan de rails solderen is een wat zwaardere bout (40+ Watt) wel makkelijk. Dan krijg je wat warmte in de rails.
Mijn advies:
- Dit opgeven
- koop dun ijzerdraad. Het ijzerdraad moet onder de railstaaf passen.
- Soldeer draadjes aan een stukje ijzerdraad van een paar cm.
- Wikkel het ijzerdraadje vakkundig onder je rails, over je bielzen en weer onder je rails door.
Et voila -> je hebt een draadje aan je rails.

Bas

Ronaldk

  • Offline Offline
  • Berichten: 8515
    • Bouw Endstation der Linie: Bahnhof Poggendam
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #13 Gepost op: 11 augustus 2022, 13:04:11 »
@Bas: Bij de meeste K-railrijders wordt er aan een raillasje gesoldeerd. Dat kan met gewoon soldeer en werkt wel goed en gaat bovendien makkelijker.
Zijn we aan het bouwen? Ja! We zijn aan het bouwen: Ronald’s nieuwe project: Endstation der Linie: Bahnhof Poggendam!

Klaas Zondervan

  • Offline Offline
  • Berichten: 23040
    • Pagina van klaas
Re: bezetmelders en wisselmelders
« Reactie #14 Gepost op: 11 augustus 2022, 13:05:45 »
K-rails is niet de fijnste rail om aan te solderen. Even wat zoeken op internet (en hier op het forum) geeft al aan dat je er speciaal soldeer voor nodig hebt.
K-rails zijn van RVS gemaakt en dat soldeert inderdaad wat moeizaam. Speciaal soldeer is niet nodig, wel een speciaal vloeimiddel. Wat goed werkt is S-39 RVS. Nu gaan er een heleboel mensen roepen dat je noooooooiiiiit S-39 moet gebruiken. Maar je moet het ook zeer spaarzaam gebruiken. Je doopt een cocktailprikker in het spul en met het natte puntje strijk je over de soldeerplaats. Meer is niet nodig. Dan houd je de soldeerbout er tegen en laat er een beetje harskernsoldeer op vloeien.

De soldeerbout moet niet te licht zijn. Zoals Ronald zegt, minstens 40 watt.